الرابع عشر مروان بن محمد بن مروان الحكم كنيت او ابو عبد اللّه [ ( 1 ) ] بود ، و مادر او كرديه [ ( 2 ) ] بود ، و ولادت او در سنه خمس و ستين ، و بروايتى سنه سبعين ، و بروايتى سنه اربع و ستين بود ، و بيعت او در سنه سبع و عشرين و مائه ، و او را حمار الجزيره گفتندى ، بدان سبب كه عرب هر صد سالى را سال حمار گويد ، بدليل قوله تعالى فى قصة عزيز : بل لبثت مائة عام فانظر الى طعامك و شرابك لم يتسنه و انظر الى حمارك [ ( 3 ) ] و ملك بنى اميه نزديك صد سال بود ، كه او را امارت رسيد . حمارش از بهر آن گفتند ، و در كتب بنى اميه رسيده بود ، كه رفتن ملك بنى اميه وقتى باشد ، كه بامارت كسى بنشيند ، كه مادر او جاريه [ ( 4 ) ] باشد . و مروان آخرين امير بود از بنى اميه . در ايام او منازعت افتاد ، ميان نصر سيار و ميان سرهنگان او بخراسان ، و درين وقت ابو مسلم مروزى خروج كرد ، و ضحاك قيس فهرى خارجى خروج كرد از شهر زور [ ( 5 ) ] بر مروان ، و ميان ايشان قتال افتاد در نواحى كوفه ، و در سنه ثمان و عشرين و مائة ضحاك را بكشت ، و ولايت مروان پنج سال و دو ماه بود ، و او را در بوصير ديهى از ديهاء مصر بكشتند [ ( 6 ) ] و دولت بنى اميه و بنى مروان نقل كرد ، و سلطانى بنى العباس قوت گرفت . حق تعالى سايهء چتر پادشاه زمان را با عواطف امن و امان ممدود دارد . و اللّه اعلم بالصواب .

--> [ ( 1 ) ] الكامل : و كان يكفى ابا عبد الملك [ ( 2 ) ] اصل : كردمه از الكامل ( 5 : 204 ) اصلاح شد . [ ( 3 ) ] قرآن ، البقره ، 259 . [ ( 4 ) ] اصل : حاريه [ ( 5 ) ] اصل : شهر روز . الكامل و طبرى و گزيده : شهر زور . ياقوت گويد : و هى كوره واسعه في الجبال بين اربل و همدان احدثها زور بن الصحاك و اهل هذه النواحى كلهم اكراد . . . [ ( 6 ) ] اصل : او را درين توصيف ديهى از ديهاء مقر بكشتند . پ : او را در موصف ديهى الخ . . . . از الكامل تصحيح شد كه گويد : و كان قتله ببوصير من اعمال مصر . . .