محمد حسن خان اعتماد السلطنه

80

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )

خلاصه اين سفير را به خشنودى مراجعت دادند و اين سفير همان سفير است كه يك دفعه در عهد كريمخان زند به ايران آمده است . در آن زمان رسم اين بود كه هر سفيرى وارد ايران مىشد ، به خانهء صدر اعظم او را منزل مىدادند . عجب اين است كه با بودن ميرزا شفيع صدر اعظم اين سفير را در خانهء حاجى محمد حسين خان امين الدوله وزير ثانى منزل داده‌اند . اين مطلب دليل بر آن است كه حاجى محمد حسينخان پيش از آن‌كه به رتبهء صدارت برسد در دولت خيلى عظم و شأن داشته است كه خانهء او محط رجال و سفرا بوده است . در سنهء هزار و دويست و بيست و سه كه مير ثابت على به جهت دفع تعديات انگليس از جانب حكومت سند به ايران آمده و متوسل شده باشد ، او را مقضى المرام مراجعت داده « 1 » و ميرزا مهدى ، منشى حاجى محمد حسينخان را محض بروز اشفاق با مير ثابت على به سفارت سند فرستادند كه در سنهء هزار و دويست و بيست و چهار ، ميرزا مهدى با ميرزا غلامعلى سفير ثانى سند به ايران آمده و پيشكشىهاى لايق آورد .

--> بود . طبق نوشته موريه در سفرنامهء معروف خود : « در حين مذاكره و مواد معاهده بين دولتين در منزل ميرزا شفيع صدر اعظم يك لگد به چراغ كه در مقابل مىسوخت زد كه چراغ به يكطرف افتاده و خاموش گرديد . وزير مختار با همراهان خود از اطاق تاريك بيرون آمده سوار اسب خود شده به سفارتخانه رفتند ، ايرانيهائى كه حضور داشتند ، گفتند اين فرنگى ديوانه شده است ، » موريه مىنويسد : « اينك سفير پادشاه انگلستان موفق شد فرانسويها را از دربار فتحعليشاه بيرون كند . با اينكه حكومت هندوستان نهايت ضديت را با سرهارفرد جونس نشان ميداد با اين حال سفير موفق شد مقصود دولت پادشاهى انگلستان را به خوبى انجام دهد و مقام از دست رفته را مجددا در دربار پادشاه ايران بدست آورد و نفوذ انگليسيها را در ايران از نو برقرار كند . . . » نقل از ص 70 كتاب محمود محمود ج 1 . تشريفات پذيرائى از اين هيئت را جميز موريه ، كه خود نيز حضور داشته در سفرنامهء خود آورده كه مرحوم اعتماد السلطنه با بيان شيوا و فارسى شيرين آن را ترجمه كرده و در ص 533 جلد اول كتاب مرآت البدان درج كرده است ، علاقه‌مندان را به خواندن مطالب جالب آن توصيه مىنمائيم . ( 1 ) - مراجعه شود به كتاب « مرآت البلدان » ج اول ص 523