ملا محمد مومن كرمانى

89

صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )

شهر در محاصره شهداد بلوچ در روزهاى پايانى كار صفويه ، امير شهداد بلوچ ، آنقدر پيش آمد كه شهر كرمان را در محاصره قرار داد ، و دهات اطراف را غارت كرد . حاكم وقت - كه بيش از حد ضعيف شده بود - تحصيلداران وجوهات را طلبيده ، مبلغى پول از تجار هنود و غير آن قرض كرده و با شهداد بلوچ نوع مصالحه‌اى كرد كه 12 هزار تومان بدهد - و بلوچ به ولايت خود بازگردد - سپس آن پول را به حساب مالياتى تجار و مالكين بگذارد . اين كار شد ، و بعد حاكم دبّه درآورد - كه اصفهان اين پول را قبول ندارد و بايد ماليات را دوباره بپردازند . اين امر موجب خشم مردم شد ، و به روحانى شهر ، حاجى عبد الخالق پناه بردند و شكايت كردند كه : « هرگاه ، ما خود از عهده محافظت خود برآئيم و تمام محصولات املاك و باغات و بيوتات ما را مخاصمين سوزانيده بر طرف نمايند - ديگر حاكم و سپاه را چه در كار داريم ؟ و از چه بابت بايد هر ساله بيست سى هزار تومان خسارت بكشيم و وجوهات ديوان بدهيم ؟ » « 1 » اين قيل‌وقال منجر به يك طغيان عمومى شد ، و حاجى عبد الخالق نيز از مردم حمايت كرد . علاوه بر آن ، يكى از كاسب‌هاى پر سروصدا و ثروتمند - كه معروف به حاجى محمد كرباس‌فروش بود - « 2 » و در آن‌وقت كدخدائى اصناف را به عهده داشت ، مردم را مسلح كرد ، و گفت تا در ميدان گنجعلى خان به تظاهرات بپردازند - و اين كار انجام شد - و مردم تا در باغ‌نظر - مقر حكومتى هم - پيش رفتند . خان حاكم خشمگين شد و « سخنان درشت ، نسبت

--> ( 1 ) - متن كتاب . ( 2 ) - و قبلا گفتيم كه چادردوزها و كرباس‌فروش‌ها در جريان جنگ‌هاى بلوچ و قندهار غنى الحرب شده بود .