ملا محمد مومن كرمانى
74
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
افشار و املاك متصرفى او بوده است - و اغلب مورد هجوم قبايل بلوچ قرار مىگرفته ، حكام كرمان نيز كه در اواخر صفوى ديگر هرگز قدرت و امكانات حكامى مثل گنجعلى خان و پسرش و جانى خان و امثال آنها را نداشتهاند - ناچار شدهاند به اسمعيل خان افشار متوسل شوند كه براى دفع بلوچ به آنها كمك كند ، و بالنتيجه در سالهاى پايانى حكومت صفوى ، اسمعيل خان و پسرش شاهرخ خان و برادرزادهاش عبد الرشيد خان بيشتر در دشتهاى جيرفت و بم و كهنوج با بلوچ درگير بودهاند - و آخر كار ، وقتى دولت صفوى ناچار شد نيروهاى تازه نفس ، زير فرماندهى سپهسالاران گرجى به قندهار بفرستد - اين اسمعيل خان و شاهرخ خان ، جزء فرماندهان سپاه او بودهاند - و در يكجا ، از همين اسمعيل خان به عنوان سپهسالار نيز - هلندىها - ياد كردهاند . « 1 » به دليل اينكه بيشتر امور به قول ميرزات ابو الحسن كوهبنانى ، در جنگ با افغانان ، « اسمعيل خان پسر بگتاش خان ، برادرزاده حاجى عليم خان - كه حاكم كرمان بود ، سردارى را به عبد الرشيد خان سپرد كه در قندهار بجنگد ، بعد از كشته شدن حاكم گرجى قندهار - اسمعيل خان به كرمان بازگشت ، و بعد از آن محمود افغان به كرمان آمد ، اسمعيل خان قلاع زرند و كوهبنان و بافق و بها را مستحكم كرد و مانع از هجوم افغانان به آن ولايات شد . « 2 » اين عبد الرشيد برادرزاده اسمعيل خان افشار بوده - و چنانكه از متن كتاب برمىآيد ، « 3 » در بيشتر جنگهاى بلوچستان شركت داشته ، و آخر كار هم در يكى از همين سفرها - البته بعد از سقوط صفويه درگذشته است .
--> ( 1 ) - برافتادن صفويان ، ويليام فلور ، ترجمه سرى ، ص 74 . ( 2 ) - رساله ابو الحسن كوهبنانى ، نسخه خطى . ( 3 ) - ابو الحسن كوهبنانى او را پسر عليم خان مىنويسد . و يك عبد الرشيد دوم پسر رضا قلى خان نوه شاهرخ خان هم داشتهايم .