ملا محمد مومن كرمانى

56

صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )

يوسفت نام نهادند و به گرگت دادند يوسف خان افشار هم در كرمان از طغيان خود خيرى نديد ، او احتمالا فكر مىكرد كه براى حق‌شناسى از ولى خان و بگتاش خان ، كرّوفرّى كرده در مقابل شاه عباس ايستادگى كند ، غافل از آنكه خود ولى خان ، سر پسر را چون توپ فوتبال به پاى خود بازيچه ساخته ، و شاه عباس نيز فرهاد خان افشار را همراه او كرده تا به كرمان رو نهد ، البته طول زيادى نكشيد كه « افشاران كرمان از يوسف خان روى برتافتند و شعار شاهى سيونى ظاهر ساختند ، و گروه‌گروه به استقبال شتافته به دستبوس خوانين مشرّف شدند . . . » « 1 »

--> بايد زير سر نوهء خواجه نصير ، حاتم بيك بوده باشد كه « . . . نواب خاقان به عزم سير به حوالى اصطخر آمده ، صراحى شراب به جهت يعقوب فرستادند ، و يعقوب خان به شفقت شاهانه مستمال شده . . . قلعه را به يكى از حاجبان خود سپرده به خدمت شتافت . . . بعد از چند روز امراى عظام در مجلس بهشت آئين ، بازخواست كردار او مىنمودند ، او جواب‌هاى ناملايم مىداد . نواب خاقان را از اين ناخوش آمد ، حسب الفرمان حسين خان زياد اوغلى دست در كمر او كرده ، سر او شكسته ، سربرهنه در پيش ايوان در آفتاب بداشتند ، و امراى او را يك‌يك به اندرون دولتخانه طلب كرده به قتل رسانيدند ، در آخر روز اجساد مقتولين را بيرون برده به دار آويختند . . . در خلال حال خبر فتح قلعهء دار الامان كرمان رسيد ، بعد از چند روزى . فرهاد خان ، ولى خان و اسمعيل خان را در كرمان گذاشته ، يوسف خان را با تيغ و كفن در گردن ، به درگاه معلى رسانيدند . . . » ( تاريخ سلطانى استرآبادى ، تصحيح احسان اشراقى ، ص 148 ) . ( 1 ) - عالم‌آراى عباسى ، ص 437 ؛ عجيب است كه شعار « مرگ بر ذو القدر » خيلى زود « زنده باد شاه » زائيد ، و اين نخستين قاروره نيست كه در تاريخ ايران شكسته شده است ، افسران ملكشاه هم در جنگ قاورد ، يك بار ، صلا درداده بودند كه « اگر اقطاع ما زياد نخواهد بود - سعادت سر قاورد باد . . . » ( سلجوقيان و غز در كرمان ، ص 346 ) . اگر چرخ و فلك ، ور روزگار است * همه يارند تا بخت تو يار است دمى كادبار دامنگير گردد * دم عيسى ، دم شمشير گردد شاعر روستائى هم مىگويد : گيرم كه روزگار تو را مير رى كند * آخر به مرگ ، نامهء عمر تو طى كند گيرم فزون شوى ز سليمان به ملك و مال * با او وفا نكرد جهان ، با تو كى كند ؟