ملا محمد مومن كرمانى

209

صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )

چشمه‌سارهاى كوه مزبور آب وافرى جارى و تا به محل شاهيجان « 1 » و گازرگاه - كه امير عادل مبارز الدين محمد بن المظفر المنصور مسجد جامع بنا نموده ، « 2 » كه حال به مسجد مظفرى موسوم است - مىآمده ، و در آن اوقات تمامى اراضى و حوالى كوه و شيوشكان و مكان بناى مسجد تمامى مرغزار ، و چمن بسيار خوبى دلگشا بوده . بعد از آن‌كه شاه اردشير وارد مىشود چند خانه‌وارى در پاى كوه شيوشكان مسكن داشته و زراعت به آب كوه مىنموده‌اند ، از كيفيت آب‌و هواى چمن مزبور او را خوش آمده ، خيل و حشم را از نخجيروان به محل مزبور طلب فرموده ، و محصلان تعيين و به سمت فارس و ساير ولايات تابعه محروسه سلطانى - كه در تصرف او بوده - فرستاده كه چند نفر بنّاى صاحب وقوف و مقنيان « 3 » كارآگاه آورده و در آنجا بناى عمارت و نشيمن و شهر و قلعه كوه « 4 » را بنا گذاشته ، در عرض مدتى ، شهرى عظيم بنا شد . و كس به اطراف ممالك محروسهء سلطانى فرستاده از هر ولايتى چند خانه‌وار [ a 3 ] طلبيده ، در شهر مزبور سكنى داده و به هريك از آنها معونت و مؤنت داده كه متوجه زراعت و آبادانى ولايت شده ، رفته‌رفته شهرى در كمال عظمت بنا نموده ، و اسم آن را گواشير بردسير ناميده و پاىتخت و دار الملك شده ، چند شهر ديگر كه در اين ولايت بوده آنها تمام قول بيگى « 5 » و تابعه اين شهر شده ، به جهت هريك حاكم و صاحب اختيارى تعيين ، و در خصوص آبادانى مزارع قدغن ، و بالاخره ولايت عظيمى مشتمل بر هفت شهر عظيم و چندين شهر كوچك و قصبه بوده كه در

--> ( 1 ) - محله شاهيگان . ( سلجوقين و غز در كرمان ، ص 57 و 532 ) ( 2 ) - مسجد جامع مظفرى در 752 ه / 1351 م . بنا شده . ( 3 ) - مقتى - چاهخو - كهكين . آنكه قنات حفر كند . ( 4 ) - قلعه كوه : در سلجوقيان و غز در كرمان به تفصيل از كاربرد اين قلعه ياد شده ، در برابر قلعه كهن و قلعه شهر و قلعه محمود و قلعه نو . ( 5 ) - قول بيگى : حاكم شهر و نايب در زمان صفويه .