ملا محمد مومن كرمانى
146
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
حاضرند براى جنگ ، و ديگر خبرى ندادهاند ، و اهالى هم منتظر امرو نهى آن مقام رفيعاند و مشغول مشق نظام . روز دوازدهم ذى حجّه حاضرين تحت اسلحه ، سواى زردشتىها ، به هزار و پانصد نفر قريب شد ، با اسلحه حاضر مشق بودند ، و يك نفر زن با غيرت سه پسر خود را آورد در انجمن ايالتى معرفى كرد كه اين سه فرزندم را فداى استقلال وطن كردم و شيرم را وقتى حلالشان مىكنم كه جانبازى نمايند - اگر حفظ جان را بر حفظ وطن مقدم داشتند ، حق اهالى است آنها را تيرباران نمائيد ! » ميرزا ابو الحسن مستوفى ادامه مىدهد : اتفاق ترقىخواه « . . . در دهه آخر ذىحجهء تنگوزئيل ، حضرت و الا امير اعظم وارد ارگ حكومتى شدند . در اين بين خبر فوت آخوند ملا محمد كاظم خراسانى آية اللّه طاب ثراه [ به ] كرمان رسيد ، بعد از ختم فاتحه و ترحيم - حضرت ايالتى دعوتى عمومى در ارگ ايالتى كرده نطق مفصلى فرمودند . بعد از اين مجلس ، خيلى آبها از آسيابها افتاد - خوابها بىتعبير ماند . قوم مجاهد با نهايت جهد و سعى به منال خود آرام شدند ، و دموكراتها صلاح حالشان در سكوت شد ، بعضى مفسدين - كه اتفاق ترقىخواه ، خود را مىگفتند ، و منزل مجد الاسلام پسر يوسف آقا بابا خاندانقلى بيگى معروف به يوسف كوسه ، كه وكيل محكمه شرعى مىباشد - محافل و مجامع داشتند - و به اصطلاح خودشان كنفرانس داشتند ، و حقيقت منظورشان تهيهء استعداد فساد بود - موقوف شد و مردم آسوده شده عقب فقيرى خود رفتند . « 1 » مقارن اين اوضاع موسى شوستر ( - موسيو شوستر ) كه مدير خزانهدارى كلّ بود از شغل خود معزول گرديد ، و إلى اكنون كه نيمهء محرّم سنهء يك هزار و سيصد و سى ( ژانويه 1912 م . ) است و هفتاد و پنج روز
--> ( 1 ) - فقيرى ، اصطلاح عاميانه معادل كسب و كار روزانهء كمحاصل .