اقبال يغمايى ( گردآورنده )

65

شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )

را در كنار مزار شهيد راه آزادى سيد جمال الدين واعظ اصفهانى دفن كنند ؛ اسب و سلاحش را بفروشند و از بهاى آن بر گور وى و سيّد بنايى چهارطاقى بسازند . هنوز از مرگ جانسوز محسن بيش از ده روز سپرى نشده بود كه تقى فرزند عبد الحميد يكى ديگر از صاحبمنصبان رشيد ژاندارمرى ، روز شنبه 27 جمادى الثانى برابر دوم جوزاى 1293 در جنگ با اشرار شربت شهادت نوشيد . وى را نيز كنار قبر سيد به خاك سپردند . مزين السلطان بر سر اين گور چهارطاقى بنا نهاد . مدتى بعد دو افسر ديگر ژاندارمرى : سلطان رحمان خان و سلطان شاپور خان نيز در جنگ با ياغيان لرستان فدا شدند و آنان هم در فاصلهء پانزده مترى مزار سيد به خاك رفتند . گورستان جماليه شارع عام بود و كاروانهايى كه از شهر به آباديهاى غربى مىرفتند از آنجا مىگذشتند . ازاين‌رو محوطهء مزار هميشه كثيف بود و به مرور رو به ويرانى مىرفت . در سال 1300 شمسى ميرزا همايون خان سياح فرزند حاج سياح معروف ، به پيشكارى دارايى بروجرد منصوب شد . حاج سياح و سيد جمال همفكر و دوستانى صميم و يكدل بودند ، و همايون نيز مكرر مواعظ حكيمانهء آن خطيب دانشور را شنيده بود و در دل به وى ارادت مىورزيد . او وقتى به بروجرد وارد شد و ديد كه مزار سيد رو به ويرانى است و اگر تعمير نشود پس از مدتى كوتاه اثرى از آن بر جاى نمىماند در انديشهء تجديد بنايش افتاد . محوطهء آن را به وسعت صد متر در صد متر هموار و پاك كرد . هردو طرف محوطه را به عرض سه متر و نيم درختان بيد و كبود و گل سرخ نشاند و جانب شرقى را كه به علت تنگ بودن جا غرس درخت ميسر نبود سيم كشيد كه چهارپايان و عابران از آنجا نگذرند . چهارطاق آجرى را كه مزين السلطان برآورده بود و در شرف انهدام بود مرمت فرمود . سه طرف چهار طاقى را با پنجره مسدود كرد و سنگ قبر را يك وجب بالا برد تا مشخص باشد ؛ و