و در گفتار ديگر بيان كرده : « برادران گرامى من ، هموطنانم ، اين خواب غفلت تا كى ! بس است ، برخيزيد ، به خود آييد ، بيدار شويد ، و بنگريد كه مردمان كشورهاى ديگر چگونه پيش مىتازند و بر ما چه مىگذرد ! سياه‌پوستان افريقايى هشيار شده‌اند و براى كسب آزادى ، دانش آموختن و بهتر زندگى كردن تلاش مىكنند . « از همسايگان ما كه از بردن نامشان معذورم سرمشق بگيريد . ( مراد سيد كشور روسيه بود ) وضع اينان تا دويست سال پيش از ما بدتر بود . حالا ببينيد آنان به كجا رسيده‌اند و ما در كجاييم ! در زمانهاى پيش ما سرور بوديم و ثروت و شوكت بىاندازه داشتيم ، اكنون بىاعتبارترين ، خوارترين و فقيرترين ، ملل جهانيم . در آن روزگاران كه قدرت داشتيم شاه ما را شاهنشاه خطاب مىكردند يعنى شاه شاهان ، اما اكنون همسايگان شمالى و جنوبى مدعىاند كه وطن ما ملك طلق آنهاست ، و هروقت بخواهند ايران را ميان خود تقسيم مىكنند . « . . . تاريخ به ما مىگويد كه : روزگارى در كاشان دوازده هزار كارخانهء نخريسى و حريربافى داير بوده . اكنون از آنهمه بيش از چهار پنج كارخانهء كوچك بجا نمانده . اين انحطاط و عقب‌ماندگى و پريشانى نتيجهء استبداد و بيدادگرى و بىقانونى است . بايد بگويم كه در اين خوارى ، روحانيان و رهنمايان قومى شما بى - گناه نيستند . اينان بنا به مصلحت خويش دايم از بالاى منبر تلقين مىكنند : . . . زندگى كوتاه است و بىاعتبار ! هركسى پنج‌روزه نوبت اوست ! دين‌دارى به از دنيا دارى است ! هركس به دنيا و آنچه در اوست دل ببندد از ياد خدا غافل مىشود . گفته‌هاى زهرآگين اين دشمنان دوست‌نما شما را همچنان در بند نادانى و بيسوادى مىدارد . اينان هيچگاه بر زبان نمىآورند : بر همه مردم فرض و واجب است به تأسى از بزرگان دين در دفاع از حق و حقيقت و آزادى بكوشند و دست ستمگران را از بيدادگرى كوتاه كنند . مگر نه حضرت على و حضرت امام حسين در راه دفاع از حق شهيد شدند و به زبونى سرننهادند . . . اين روحانيان به نام صدقه ، اعانه ، و نام