كشاند . اين منظره رقت‌انگيز چنان در من اثر كرد كه از همان وقت با خدا و وجدان خود پيمان بستم كه تا نفسم برمىآيد با ظلم و ظالمان مبارزه كنم . عوامل استقرار مشروطيت در ايران بارى ، گفته‌هاى پرشور و هيجان‌آفرين اين سيد جليل دلير در دلها آتش آزاديخواهى و حكومت قانون برافروخت . چنان كه مردم براى به‌دست آوردن آزادى و رهايى از بند ستمگرى آمادهء هرگونه فداكارى و جانبازى شدند . هم او بود كه نخستين بار لفظ مشروطه را بر سر زبانها انداخت و مردم را برانگيخت كه به جاى تشكيل عدالتخانه طلبكار مشروطيت و حكومت قانون شوند . محققان تغيير رژيم ايران را از استبداد به مشروطيت اثر عوامل پيروزى دولت تازه به دوران رسيده ژاپن بر روسيه ، نشر افكار آزاديخواهى وسيلهء باز آمدگان از سفر فرنگ ، رفت‌وآمد كارگران ايران به روسيه ، آگاهى از اوضاع سياسى و اجتماعى آن مملكت ، چوب خوردن سيد هاشم قندى به دستور علاء الدوله حاكم تهران ، كوشش پردوام و قابل تحسين و ستايش پيشوايان مذهبى ، و مواعظ پر اثر سيد جمال الدين واعظ شهير اصفهانى و عوامل ديگر شمرده‌اند . البته همهء اينها اثر بسيار داشته اما مىتوان باور داشت كه بتحقيق در روييدن شاخ و ريشه و بر افشاندن و تناور شدن نهال آزادى ايران و رهايى ملت ، نهيب‌هاى تندرآساى سيد جمال از جمله عوامل مؤثرتر بوده است . وى عامه را از خواب غفلت بيدار كرد ، به هيجان آورد و به جانبازى بر - انگيخت . وقتى علاء الدوله حاكم تهران پاى سيد هاشم قندى را به فلك بست مردم به اين بهانه آغاز جهاد كردند . از سختگيريها ، بگيروببندها ، زجرها ، كشتارهاى عين الدوله 11 داماد مظفر الدين شاه و علاء الدوله نهراسيدند ، تن به بلا دادند ، و زن و مرد ، پير و جوان ، مجتهد و بىسواد همه جانانه به مبارزه برخاستند .