اقبال يغمايى ( گردآورنده )

پيشگفتار 26

شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )

مقدمهء نويسنده بيگانه و آشنا همه همرايند كه فرهنگ ايران در همه زمينه‌ها ريشه‌اى گشن و استوار ، و شاخه‌هاى بسيار و گسترده دارد . فرهنگى بدين اصالت و پهناورى و خرمى و شكوفايى و گرانبار از گونه‌گون معارف ، پيروزمنديها ، سربلنديها ، و افتخارات معنوى و اجتماعى و سياسى بىوجود دانشورانى بلند انديشه ، معلمان و محققان روشن‌بين و ژرف‌نگر ، و سرداران و سياستمداران مدبر ، و خطيبان زبان‌آور و جسور و آشنا به مقتضيات زمان ، به دست نمىآيد ؛ و اين نيز گفتنى است كه ملت‌هاى دانا و دورانديش و مصلحت‌نگر بزرگداشت بزرگان و نام‌آوران را يكى از واجب‌ترين امور خويش مىشناسند ، دربارهء زندگى و افكار و آثارشان كتابها مىنويسند ، داستانها مىآفرينند ، و جوانان و نوجوانان را به مطالعهء شرح احوالشان تشويق و تحريض مىكنند تا از يك سو شوق خلق آثار بديع و خدمتهاى عظيم‌تر به جامعه ، در انديشهء بزرگان فزونى گيرد ، و باور كنند كه در دوران زندگى و پس از مرگشان نيز نامشان بر سر زبانها ، و يادشان در دلها مىماند ؛ و از دگرسو جوانان را برانگيزد كه همواره در طلب دانش و بلند نامى و سالارى و سرورى بكوشند ؛ نترسند ، دمى نياسايند و به خيره و بيهوده روزگار نگذرانند . ملت حقشناس ايران قدر بزرگان خويش را به تمامى و نيكويى مىشناسد و به كسانى كه به كردار نه به گفتار در زمينه‌هاى مختلف به اين سرزمين و مردمانش خدمت كرده‌اند و مىكنند تجليل و تعظيم مىنمايد . كتابها و رسالاتى كه دربارهء بزرگداشت بزرگان نوشته شده بسيار است اما انكار نمىتوان كرد حقشناسى از برخى بزرگان كه خدمتهاى عظيم نموده‌اند فراموش شده ، از جمله مجاهدات سيد جليل سيد جمال واعظ اصفهانى در هشيار كردن مردم ايران ، و انگيختن ايشان در طلب آزادى و حكومت قانون چنان كه سزاوار است ننوشته و نانموده مانده ، و جاى دريغ است كه بسيارى از مردمان خاصه جوانان از مجاهدات و مبارزات ابن خطيب بزرگ كه ساليانى از عمر خويش را در دشوارترين شرايط به بيدار كردن مردم گذرانده ، و فريادهاى تندر آسايش خفتگان غفلت را از خواب گران برانگيخت ، و با توسل به آيات شريف قرآن كريم مردمان را به قانون‌طلبى رهنمون شد ، بىخبر مانده‌اند .