حضرت ابراهيم خليل ( ع ) قطع‌نظر از اينكه شايستهء مقام نبوت و رسالت بود و خداوند مىدانست كه او لياقت اين منصب را دارد معذالك خداوند او را امتحان هم فرمود . اول امتحان به مال فرمود . ديد كه از امتحان خوب بيرون آمد ، منصب رسالت به او مرحمت فرمود . دويم امتحان به جان فرمود . ديد كه در راه خدا جانش را هم حاضر شد تسليم كند . آن‌وقت منصب نبوت به او عنايت فرمود ، امتحان سبم اولاد بود كه فرزندش حضرت اسمعيل را امر فرمود در راه من قربانى كن ، ديد كه از فرزند هم در راه دوست دست برداشت ، منصب خلت به او بخشود يعنى لقب خليل اللّه به او مرحمت كرد . بقيهء امتياز فضلى از مواعظ آقاى آقا سيد جمال الدين « 1 » خدمت آقايان خودم عرض كردم مطلب چهارم از امور اربعه كه اس اساس آبادى است امتياز فضلى است و نسبت اين امر به سايرين مثل نسبت روح است به بدن ، يعنى در هرخانه و دهكده و شهر و مملكتى كه امتياز فضلى مراعات شود و ملاحظه شخصى در كار نباشد ، و هركس كه قابليت خدمت و مأموريت دارد مرجع كار دولتى گردد ، البته آن مملكت آباد مىشود ، و اهلش در كمال ميل و شوق و شعف چه خودشان در آبادى مملكت كار مىكنند ، و چه فرزندانشان را واميدارند به تحصيل كمال و تحصيل علم و صنعت ، ولى اگر ديدند كه در مملكت هرج‌ومرج است ، و اگر هزار قسم كمال داشته باشند كسى اعتنا نمىكند ، و هركس پول بدهد هرمنصبى به او داده مىشود البته ديگر كسى در مقام كسب علوم و فنون برنمىآيد و هميشه در مقام اين است كه او هم يك پولى پيدا كند و تقديمى به فلان و فلان بدهد بلكه به منصب و رياستى برسد ، و هيئت مملكت از وجود مردمان دانا و اشخاص با علم خالى ميماند . در مذهب شيعه حقه اثنا عشر به اين قاعده خيلى ملاحظه شده است اگرچه اساس عقل و قرآن هم بر همين قاعده است . مىفرمايد : هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ « 2 » و نيز در سورهء فاطر است مىفرمايد : وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ « 3 » يعنى تاريكى و نور مثل يكديگر نيستند ، و جاهل و عالم يكى نيست . آدم جاهل مثل آدم مرده است و انسان عالم حكم انسان زنده را دارد . و نيز مىفرمايد أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ « 4 » يعنى اى بندگان من ، آيا كسى كه مردم را هدايت مىكند به راه راست بهتر است ، يا كسى كه خودش هم يك هادى و مربى لازم دارد ، و معلم مىخواهد . اى برادران من ، اين

--> ( 1 ) - شمارهء 12 الجمال مورخ پنجشنبه 17 ربيع الثانى 1352 ( 2 ) - آيهء 9 از سورة الزمر سورهء 39 ( 3 ) - آيهء 21 از سورهء 35 ، سورهء فاطر ( 4 ) - آيهء 35 از سورهء يونس ، سورهء 10