انتخاب ، آزادى مجامع ، و اينها هم منشعب به شعب بسيار مىشوند . آزادى هويت يعنى آزادى شخص ، يعنى هركس بدنش آزاد است . كسى نمىتواند كسى را مگر به حكم خدا و قانون محبوس كند يا بگويد تو بايد از اين شهر سفر بكنى ، يا بايد از اين شهر بيرون به روى ، يا بايد فلان لباس معين را در بدن خود بكنى ، يا بايد البته بنشينى يا برخيزى . مثل اينكه آدم در كوچه دارد راه مىرود ، يك وقت مىبيند يك نفر در كالسكه نشسته است و مىآيد ؛ فراشها هركدام يك چوب در دست دارند فرياد مىكنند ، پاشو سرپا ، بايست سرجات ، دستت را از عبات درآر ، كور شو ، پشتت را بكن . و در شريعت اسلام در باب آزادى شخصى بسيار تأكيد شده است . مثل آن‌كه احدى را نمىرسد به احدى فحش و دشنام بدهد ، يا مشت و سيلى بزند ، حتى آنكه احدى حق داخل شدن در خانهء كسى ندارد ، و منع شده است در قرآن از تجسس و از ديوار داخل خانه شدن ؛ حتى اينكه خداوند نهى فرموده است از گمان بد در حق مسلمانان بردن ، در سورهء حجرات است : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا وَ لا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً أَ يُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتاً . « 1 » و در سورهء نور است : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَ تُسَلِّمُوا عَلى أَهْلِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ؛ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فِيها أَحَداً فَلا تَدْخُلُوها حَتَّى يُؤْذَنَ لَكُمْ وَ إِنْ قِيلَ لَكُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْكى لَكُمْ « 2 » و در سورهء بقره مىفرمايد : وَ لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها . « 3 » مضمون اين آيات صريح است در اين مطلب كه تجسس حرام است ، و بدون اذن نمى - توان وارد خانهء احدى شد و از پشت‌بام نمىتوان داخل خانهء احدى شد . و از اين قبيل آيات و احاديث بسيار است كه مسلمان محترم است ، و بدون حكم خدايى و قانون به هيچ قسم نمىتوان توهين به مؤمن وارد آورد . حتى آنكه در قرآن خداوند مىفرمايد اسم برادر دينى خود را به توهين ذكر نكنيد و كسى را سخريه و استهزا نكنيد . در سورهء حجراتست : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى أَنْ يَكُونُوا خَيْراً مِنْهُمْ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى أَنْ يَكُنَّ خَيْراً مِنْهُنَّ وَ لا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ « 4 » يعنى مسخره نكنيد كسى را ، بلكه او از شما بهتر باشد و عيب‌جويى مكنيد و مردم را به لقبهاى زشت نخوانيد .

--> ( 1 ) - آيهء 12 سورة الحجرات سورهء 49 ( 2 ) - آيه‌هاى 27 و 28 سورة النور سورهء 24 ( 3 ) - آيهء 189 سورة البقره سورهء 2 ( 4 ) - آيهء 11 سورة الحجرات ، سورهء 49