اقبال يغمايى ( گردآورنده )
122
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
زياد مىشود . اين بچههاى بيچاره بايد چهار سال و پنج سال زبان فرانسه بخوانند تا بتوانند يك علمى را تحصيل كنند . وزير علوم هم همراه است . خيلى ميل دارد علوم و معارف را ترقى بدهد . چقدر خوب است كه هرعلمى از حساب و هيأت ، شيمى و فيزيك و جغرافى و جراحى و كحالى و طبابت ، و دواسازى تمام اين علوم را به فارسى در مدرسهها درس بدهند . آن وقت در عرض ده بيست سال به كلى از احتياج به فرنگىها مستغنى مىشويم . خلاصه امشب شب بشارت است . امشب دو بشارت دارم : اول آنكه به حمد اللّه امروز در مجلس شوراى ملى تمام وكلا همقسم شدند كه با نهايت اتحاد و اتفاق به خدمت دولت و ملت مشغول گردند و خيانت به آنها نكنند . اگر چنانچه شماها دربارهء وكلا مطلبى شنيديد كه با يكديگر مدعى هستند و در مطالب مباحثه مىكنند خيال نكنيد خداى نخواسته با يكديگر متفق نيستند . رسم مجلس شورا همين است كه هركس رأى خود را بگويد . و در خارجه هم همينطور است . اما به شرط اينكه غرض شخصى در كار نباشد ، و جز خير دولت و ملت منظور ديگرى نداشته باشد . احترام اين مجلس بر جميع شماها لازم است . اين مجلس مى - خواهد حفظ قرآن را بكند . حفظ دين اسلام را بنمايد . قانونى كه مىخواهند اجرا بكنند انشاء الله همان قانون قرآن است ؛ قانون تازه نمىخواهند جعل كنند . بشارت دوم اينكه امشب حضرت مستطاب حجة الاسلام سيد الفقهاء الكرام آقا سيد جمال - الدين افجهاى مجلس را منور فرموده ، وقتى كه بنده آمدم فرمودند دستخطى از طرف حضرت آية اللّه آقاى حاجى ميرزا حسين تهرانى براى ايشان رسيده كه راجع به مجلس شوراى ملى است . و امشب فرمودند فراموش كردم بياورم . انشاء الله فردا شب مىفرستم كه به تمام مسلمانان ابلاغ كرده و تكليف خود را بدانند و مخصوصا فرمودند در روى منبر از من سؤال كن تا من خودم بگويم كه عموم مردم مطمئنا مطلع شوند . ( در اين موقع سؤال از آقا فرمودند . آقا هم جواب دادند : بلى ، صحيح است ، انشاء اللّه فردا مىفرستم . ) مواعظ آقاى آقا سيد جمال الدين در معنى حريت « 1 » بسم اللّه الرحمن الرحيم ، الحمد للّه رب العالمين ، افوض امرى الى اللّه لا حول و لا قوة الا باللّه ، خدمت آقان خودم عرض كردم كه چهار چيز است كه بايد در مملكت باشد تا آنكه آن مملكت آباد گردد ، اول مساوات كه به قدر قوهء خود عرض كردم ، دويم امنيت بود و او را نيز عرضه داشتم ، و چون وقتمان خيلى كم است و مىخواهم زود اين مطالب را به عرض برسانم و به تكليف الهى خود عمل نمايم و اتمام حجت بر شما بكنم كه فردا نگوييد ما نمىدانستيم و ما نشنيديم ، امشب معنى حريت را عرض مىكنم . سوم حريت است . اين لفظ عربى است . فارسى او يعنى آزادى . قبل از شروع به معنى آزادى خدمت آقايان عرض كنم كه هرچيزى را در دنيا ممكن است تعريف و توصيف نمود و به عبارت خوب بيان كرد و هم ممكن است
--> ( 1 ) - از شمارهء ششم مورخ پنجشنبه چهارم ربيع الاول 1325 .