اقبال يغمايى ( گردآورنده )
108
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
م - آخوند ده و مجتهد خيلى مطلب است . ك - بلى همه مىدانند . م - كجا تحصيل كرده ، پيش كى درس خوانده ، نجف رفتهاند ، يا در پاى تخت مشغول تحصيل بودهاند ؟ ك - آخوند ، چه مىگويى ؟ هيچ نمىفهمى ، اينها پشتاندرپشت آقازاده و مجتهدند ! پدرش مجتهد بود ، جدش مجتهد بود ، اين پسرش هم بعد از آنكه پيش شما عمه جزو و قرآن را خواند ، و قدرى هم بزرگتر شد كه بتواند بعضى كتابها را بخواند ، مىبريم او را مسجد به جاى پدرش ، آنوقت مجتهد است . م - همين يك آخوند در ده مجتهد است ؟ ك - بلى مجتهد همين يكى است ، اما يك آخوند ديگرى هست كه هفت سال در نجف درس خوانده و حالا آمده اينجا ، و ما چون او را نمىشناختيم به او اعتنايى نكردهايم او هم انزوا و گوشهنشينى اختيار كرده و هيچ از خانهاش بيرون نمىآيد ، و شب و روز در خانه درس مىدهد ، اما مىگويند سواد ندارد و مجتهد نيست . اى اهل طهران صد هزار مرتبه خدا را شكر كنيد كه در پاى تخت واقع شدهايد و اين است كه پيغمبر فرموده : عليكم بالسواد الاعظم يعنى هميشه شهرهاى بزرگ را مسكن و موطن خود قرار بدهيد ، براى اينكه اگر يكى بخواهد به شما ظلم كند بتوانيد به ديگرى اظهار تظلم كنيد . اما در شهرهاى ديگر نرفتهايد مثل شيراز و اصفهان و غيره كه ببينيد همين حرفهاى ملا صفر على و كدخدا نوروز بعينه هست ، و اگر ملائى علم علامه حلى ، و زهد مقدس اردبيلى را داشته باشد . او را در شهر راهش نمىدهند و اجتهاد را به ارث مىبرند . من همهشب به شما گفتهام و امشب نيز مىگويم و اللّه باللّه ، به امام عصر قسم ، به قرآن و به سيد الشهداء ( ع ) سوگند ياد مى - كنم كه اين كار مجلس شوراى ملى از اختيار تمام بيرون بود ، و اين كار كار امام عصر است كه قدرى شماها را از خواب غفلت بيدار كرد كه من بتوانم اين حرفها را روى منبر بزنم . ايها الناس ، ملا بايد تقدس داشته باشد ، ملا بايد تدين داشته باشد ، ملا بايد مال مردم را نخورد ، ملا بايد به فكر مردم باشد و بارى از دوش مردم بردارد و نه آنكه بارى سربار آنها نمايد . بقيه مساوات « 1 » بعد از اداى خطبه و درود و صلوات خدمت آقايان خودم حفظهم اللّه تعالى عرض كردم كه اجراى احكام و حدود الهى از قوانين متقنه و اصول مسلمه نزد شرع و عقل است و محتاج به استدلال و اقامهء برهان نيست . معذالك بعضى از آيات صريحه و اخبار صحيحه كه در باب مساوات وارد شده بود عرض كردم من جمله اين آيه است كه در سورهء الرحمن است : وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ . يعنى خداوند چنان خدايى است كه آسمان را برپا داشت و ترازوى عدل را منصوب
--> ( 1 ) - شمارهء سوم مورخ پنجشنبه سيزدهم صفر المظفر 1325