اقبال يغمايى ( گردآورنده )
104
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
در حديث خود حضرت رسول ( ص ) مىفرمايد : حكمى على الواحد حكمى على الجماعة يعنى هرحكمى كه من مىكنم بر جميع مىكنم . حضرت امير المؤمنين ( ع ) مىفرمايد : و اللّه ما امرتكم بشيى الا و قد ائتمرت به قبلكم و لا نهيت عن شىء الا و قد انتهيت عنه قبلكم يعنى قسم به ذات احديت كه من امر نكردم شما را به چيزى مگر آنكه به تحقيق خودم به او عمل كردهام پيش از شما ؛ و نهى نكردم شما را از چيزى مگر آنكه تارك آن بودم قبل از شما . يكى ديگر از آيات متقنهء محكمه كه دلالت بر مساوات دارد اين آيه است كه در سورهء زمر است : وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ « 1 » ظاهر معنى اينست اى پيغمبر من ، و بتحقيق وحى شده است به سوى تو و به سوى انبيائى كه قبل از تو بودند . اگر شرك بياورى به خدا هرآينه نابود خواهد شد عمل تو و هر آينه البته از زيانكاران خواهى شد . پس معلوم مىشود كه حكم خدا در حق كسى كه شرك بياورد به او مساوى است بين پيغمبر و غير پيغمبر . در حديث دارد كه پيغمبر ( ص ) روزى در فراز منبر فرمود : ايها الناس ، بدانيد و آگاه باشيد حكم خدا اينست هركس دزدى كند دستش را ببرند . و اللّه هركس دزدى كند دستش را قطع مىكنم اگرچه دخترم فاطمهء زهرا باشد . حضرت فاطمه سلام اللّه عليها وقتى كه اين كلام را شنيد دلش شكست كه چرا پدرم به من مثال زد . آنوقت اين آيه كه عرض كردم نازل شد كه خدا مىفرمايد هركس مشرك بشود عملش نابود مىشود اگرچه خود پيغمبر باشد . پس معلوم شد كه حكم خدا به مساوات است . عدل كه يكى از اصول مذهب است ؛ و اگر منكر عدل خدا باشيد كافر خواهيد شد و خداوند در قرآن اينهمه امر به عدل فرموده است همان مساوات است . مىفرمايد إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ « 2 » خداوند جلت عظمته در اين آيهء مباركه امر مىكند بندگان خودش را به عدل ؛ يعنى در احكام ظلم روا ندارند ، و به طريق عدل و مساوات رفتار كنند . آيهء ديگر مىفرمايد يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ « 3 » اين آيه و بسيارى از آيات قرآنى صريح است در اين كه واجب است از براى هرحاكم شرعى كه حكم به عدل و حق كند . يعنى آنچه حكم خداست همان را بگويد بدون هيچ ملاحظه ، و فرق نگذارد ما بين بندگان خدا كه اينيكى فقير است و آن ديگرى از اعيان و اشراف و العياذ باللّه امروز حكمى نكند ، فردا پنجاه تومان بگيرد ناسخ بدهد . اين است معنى آيه مىفرمايد : اى داود ما ترا قرار داديم خليفه در روى زمين ؛ پس حكم بكن در ميان مردم به حق و درستى و راستى ، و اصلا نبايد متابعت كنى هواى نفس خود را . پس اگر متابعت كردى در احكام از هواى نفس خود ، هرآينه گمراه مىشوى از راه خدا يعنى از دين خدا خارج مىشوى .
--> ( 1 ) - آيه 65 سورة الزمر سورهء 39 ( 2 ) - آيه 90 سورة النحل ، سورهء 16 ( 3 ) - آيه 26 سورة ص ، سورهء 38