ناصر الدين شاه قاجار

62

شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )

سراب نيلوفر هم ابتدا از سمت شمال جارى مىشود . جهت جنوبى تا كوه‌سفيد محال درّوفرامان است با آب قنات و چشمه زراعت مىكنند . رعيت اين‌جا متفرقه است . تخمينا بيست و دو و سه قريه دارد . غالب زراعتشان گندم و جو فاليز « 1 » مختصر است . در انتهاى اين جلگه طايفه عثمان‌وند ساكنند كه به فوج كرندى سرباز مىدهند . و منتهاى همين جلگه هليلان است ما بين مشرق و شمال در سلسله كوه پروّ و كنشت طايفهء بايروند ساكنند آب اين سمت چشمه و قنات و بيشتر زراعتشان ديم است ، و اين سلسله پروّ ، بيستون به جائى اتصال ندارد . ما بين شمال و مغرب مزارع سراب نيلوفر و آب آن در چهل قريه دهات خالصه زراعت مىشود . بيشتر زراعت اين سمت شلتوك است برنج نيلوفرى محصول اين سمت است . جنوب شرقى گاماساب است و در جلگه چمچه مال و صحراى شرقى شمالى زراعت شلتوك و پنبه و گندم و جو مىشود . [ 306 ] روز جمعه دهم [ شعبان ] از عماديه براى ماهىدشت حركت شد از عماديه به ماهىدشت پنج فرسنگ است . از شهر كرمانشاهان چهار فرسنگ صبح سوار شده از در باغ رو به مشرق بيرون رفتيم ، مشير الدوله ، عماد الدوله ، يحيى خان بودند صحبت كرديم . خيلى رانده از پل بزرگى كه از قديم ، در روى قره‌سو ساخته‌اند ، عبور شد . كاروانسرائى و دهى هم آن طرف پل بود كاروانسرا خرابه بود به عماد الدوله حكم شد تعمير كرده طويلهء اسبان توپخانه كرمانشاهان بكند . از آن‌جا رد شده طرف دست چپ ده خوبى با باغات زيادى داشت موسوم به كهريز از آنجا گذشته به جاده « 2 » افتاده رو به طرف شهر رانديم . هوا [ ى ] اطراف مه بود . باد سردى از عقب مىآمد و گردوخاك زيادى مىكرد . هوا تاريك بود اما آفتاب هم بود . خلاصه رانديم روى تپه فتحعلى خان ، از آن‌جا همه شهر پيدا بود . تپهء ديگرى توى بالاى شهر توى باغات بود ، معروف به چغاسرخ . اغلب شهر روى تپه بلندى افتاده است . و در توى درّه‌ها هم خانوار هستند . خانه زيادى دارد . شهر و جمعيت و آبادى خوبى ، خيلى شهر عظيمى است . عمارات دولتى ، عمارات صارم الدوله ، خانه‌هاى نايب الاياله پسر عماد الدوله

--> ( 1 ) . فاليز - پاليز - جاليز ( 2 ) . اصل : جعده