عبدالله مستوفى
86
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
كه شش نفر مدافع ايران را در مقابل شش نفر انگليسى كه در اين صورت هم پيشرفت مقاصد انگليس مسلم بود ، به دو نفر مدافع در مقابل نه نفر مهاجم تنزل دادهايد . بالفرض اگر تعيين نمايندگان ايران در اين كميته با لويد جرج هم بود يقينا آزادگى و حيا مانع او ميشد كه بيك همچو حقهبازى متوسل شده ، براى پيشرفت مقاصد دولت خود اين وسائل مضحك را اتخاذ نمايد . قدرى هم از طرز جريان كار در اين كميته بشنويد تا خودتان نيز از كارهاى خود تعجب كرده ، بخنديد . مسألهء تجديدنظر در تعرفهء گمركى سه چهار سال است موضوع افكار زمامداران اين مملكت شده ، كميسيون ايرانى كه براى مطالعه و تدارك لايحهء تعرفهء گمركى جديد معين شده بود ، حاصل زحمات هشت نه ماههء خود را در يك كتابچه جمع كرده ، تمام اشياء گمركى را كه بايد موضوع افزايش و نقيصه بشود ، تحت نظر و دقت آورد ، لايحهء تعرفهء جديدى با ترتيب مواد و فصول مرتب كرده بود . اگرچه پاكنويسى اين لايحه بتوسط بلژيكيها به عمل آمده ، و چون ساير اعضاى كميسيون هنوز مجال مقابلهء آن را با مسودههاى خود نكرده بودند ، احتمال ميرفت بعضى تأليف كاتبهاى عمدى بر ضرر ايران در آن واقع شده باشد ، ولى باز اكثريت مواد آن ميتوانست طرف اعتماد واقع گرديده و در هرحال دستور عمل جامع و زمينهء حاضرى براى نمايندگان ايرانى در كميتهء حاليه بود . شما با جديت تمام اين كتابچه را گرفته ، بانگليسها داديد و امروزه اين دو نفر ايرانى هم كه در كميسيون هستند ، هيچ زمينه براى مطالعات و مذاكرات و پيشنهادهاى خود در دست ندارند ، و متخصصين انگليس هم براى اينكه شايد ايرانيها مسودههاى خود را تلف نكرده از آن استفاده كنند و قبلا در مواديكه مطرح مىشود دقت و براى دفاع نظرات خويش خود را حاضر نمايند عمدا بطور تشتت و تفرقه از هر فصلى يك ماده جمع كرده ، با تغييراتيكه قهرا بصرفهء آنها و مستلزم ضرر ماست بكميته پيشنهاد ميكنند ، و بيچاره ايندو نفر ايرانى اگر هم بخواهند دفاعى كرده چيزى بگويند ، از عهده برنميآيند . با اين طرز تشكيل و با اين اكثريت و بالاخره با اين طرز جريان كار كه بهمت شما در اين كميته حاصل شده است نتيجهء اين تعرفهء جديد براى ايران معلوم است بچه پايه و مايه خواهد بود ، و محتاج به هيچ مثالى نيست . معهذا براى اينكه تصور نشود ما ميخواهيم در اين امر پهلوان سياست را ابواب « 1 » كرده باشيم ، گمرك چاى را كه از اين كميته گذشته است شاهد قرار ميدهيم . مصرف چاى در ايران تقريبا سالى ششصد هزار من ، و پانصد و پنجاه هزار من آن چاى سياه و محصول هندوستان و متعلق بانگليس ، و مابقى چاى سفيد چينى است كه تجارت آن در ايران باز با انگليسهاست . مسيو نوز در تعرفهء سابق ، گمرك چاى سياه
--> ( 1 ) - ابواب مخفف ابوابجمع و اصطلاح محاسباتى و در موردى استعمال مىشود كه مأخوذى بىپائى ، پاى شخص صاحب جمع كه رسيدگى به حساب و منظور است قلمداد كنند .