عبدالله مستوفى
528
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
دستورهائى راجع بمذاكره با دولت آمريكا و انتخاب شخص مستشار بدهد . يكى از دستورها هم اين بود ، كه در انتخاب مستشار با شوستر هم مشورت به عمل آيد . بالاخره ، بعد از مشاوره و مذاكره قرعهء اين فال بنام دكتر ميليسپو بيرون آمد ، و قوام السلطنه در نوبت خود ، لايحهء استخدام و حدود اختيارات او را بمجلس برده ، و در 4 اسد 1301 قانون آن از مجلس گذشت ، مراتب بحسين علاء تلگراف شد . و دكتر ميليسپو با چند نفر همراهانش ، ماك كرماك ، و گورو پيرسن ، و مكاسكى بايران رهسپار شدند . اين آخرى ، همان مكاسكى رئيس محاسبات شوستر بود . يكروز ، ديديم از طرف وزير ماليه كميسيونى خبر كردهاند . رفتيم چگونگى تدارك مقدمات ورود آمريكائيها مطرح بود . پارك مخبر الدوله بيرون دروازهء دولت ، براى اقامت آنها تعيين و يكى دو نفر ، مثل ميرزا رضاخان افشار و ميرزا ابو الفتح خان پسر اعتصام - الملك ، براى مترجمى رئيس كل ماليه ، معين گشتند ، و ضمنا مقرر شد لوازم زندگى هم ، براى به دو ورود آنها ، تدارك كنند . بسنت سنيهء طفره و تعلل كه در كارهاى ما هميشه رواج دارد ، كارها در وزارت ماليه كاملا تعطيل گرديد . زيرا از ثبات تا مدير كل و وزير ، هر كار عادى را بىسبب مشكل كرده ، حل آن را منوط بورود و تصميم رئيس كل ماليه ، كه شايد هنوز از آمريكا حركت هم نكرده بود ، مىنمودند . بعضى از مترجمين ، البته بخرج خود ، لامحاله تا قزوين و شايد بالاتر هم ، باستقبال شتافتند كه در خدمتگذارى از رفقا جلوتر بيفتند . معلوم بود كه نان انگليسىدانهاى ماليه بروغن مىافتد . آقايان هرشب رو بآمريكا ميخوابيدند « 1 » و خواب رياست و وزارت مىديدند اما من از تمام اين طفره و تعللها ، و اين خواب و خيالها بر كنار بودم . زيرا كار من طبق قانون بود ، و تصميمات رئيس كل ماليه تفاوتى در آن حاصل نميكرد . انگليسى هم نميدانستم و چون خبر داشتم كه آقاى رئيس كل ماليه هم جز زبان مادرى چيزى نمىداند ، از خوابهاى خوش سايرين طبعا معاف ، و مشغول كار خود بودم . براى اينكه در اين زمينه تجديد مقال نكنم ، از خوانندهء عزيز اجازه ميخواهم از سلسلهء حوادث جلو افتاده ، عمليات و سرگذشت دكتر ميليسپو را ، در همينجا ذكر كنم : دكتر و همراهانش ، در تاريخ 27 عقرب 1301 وارد شدند ، و رؤساى وزارت ماليه ، در همان روزهاى به دو ورود ، در پارك مخبر الدوله برئيس كل ماليه معرفى گشتند . در محل وزارت ماليه ، در طبقهء سوم عمارتى كه در اين دو سال اخير ، بجاى سالون پذيرائى مهمانيهاى رسمى دورهء ناصر الدين شاه كه در حريق تشخيص عايدات ساخته و جاى آن عمارت فعلى با سردر سنگى ساخته شده بود ، دفتر كار او برقرار گرديد . ماككرماك رئيس ماليات مستقيم
--> ( 1 ) - مقدسين سعى ميكنند ، در خوابيدن حتى المقدور ، پاى آنها به سمت قبله دراز باشد . شايد رواياتى هم در اين زمينه وارد شده باشد كه خوابيدن به سمت قبله را ترويج كرده باشند « پاى خود را به جهتى دراز كردن » و يا « رو به جائى خوابيدن » كنايه از احترام و علاقهايست كه بشخصى كه در آنجا است داشته باشند .