عبدالله مستوفى
522
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
شدن قواى دولتى در بندر سنگ كاظم براى حملهء بقلعه و تسخير آن مىباشد . اما تشريففرمائى شما با يكنفر افسر و چند نفر سرباز در اين نقطهء مستحكم ، مرا بمراحم دولت اميدوار ساخته ، و بگفتههاى شخص شما نيز نهايت اطمينان را دارم و از اين تاريخ ، كليهء اتباع خود را به منظور راهنمائى قواى دولتى ، باختيارتان ميگذارم و به آنها توصيه خواهم كرد ، كه اوامر شما را مانند دستورات من بپذيرند . اما خودم در قلعهء سنگ كاظم خواهم ماند . سرتيپ جهانبانى ، نظر باينكه استنباط نمود كه مشار اليه در گفتههاى خود صادق بوده ، و دوروئى نميكند ، تقاضاى او را پذيرفته و با اعتماد كامل از هم جدا شدند . كاظم نيز بلافاصله بقول خود رفتار كرد و اتباع خود را در اختيار قواى مختلط سرهنگ ابو الحسن خان پورزند قرار داد ، و در نتيجهء راهنمائىهاى دقيق اتباع كاظم ياغى بود ، كه سرهنگ مزبور توانست ، با نهايت سهولت و سرعت جادههاى كوهستانى ناحيهء ارسباران « 1 » را در كمترين وقتى طى نموده و راهپيمائى خود را با رسيدن بعمدهء قوا در جهت قلعهء چهريق بپايان رساند . اما افسوس اين ياغى خيرخواه و بىگناه ، بقدرى در بالاى سنگ باقى ماند ، تا امير لشكر عبد اللّه خان امير طهماسبى عدهاى را براى دستگيرى نامبرده اعزام داشت ، و كاظم كه تا آخرين لحظه رشيدانه از خود دفاع مينمود ، در همانجا كشته شد . مختصرى از شرح عمليات كلى كه بنابودى اسمعيل آقاى سميتكو منتهى گرديد پس از اينكه ستون قواى مختلط دولتى به ترتيب بالا در بندر سنگ كاظم مستقر گرديد ، دستور داده شد كه از جادههاى كوهستانى ناحيهء ارسباران به سمت قلعهء چهريق عزيمت نمايند . سپس به بندر شرفخانه بازگشت نموده ، و بكليه قوائى كه با اقدامات سريع قبلى در آن بندر متمركز گرديده بودند ، دستور داده شد كه از شمال درياچهء اروميه به طرف قلعهء چهريق حمله نموده ، و آنجا را كه قلب نيروى اكراد بود ، تسخير نمايند . بدين ترتيب قلعهء چهريق بوسيلهء دو ستون نيروى دولتى محاصره گشته ، و اميد ميرفت ، در كمترين وقتى سقوط نمايد . حكم عملياتى بدين ترتيب ، براى كليهء نيروى دولتى صادر گرديد . الف - ستون گارد ( هنگ پيادهء پهلوى - هنگ پيادهء رضاپور - يك اسوران اكتشاف يك آتشبار روسى - چهار ارابهء كوهستانى ) تحت فرماندهى سرتيپ فضل اللّه خان زاهدى ، بايستى از روى ارتفاعات قزل داغ و ميشوداغ ، به سمت قلعهء چهريق پيشروى نمايد . ب - ستون شمال غرب ( هنگ پيادهء لشگر آذريجان - يك اسوران اكتشاف - يك آتشبار چهار ارابهاى روسى كوهستانى ) تحت فرماندهى سرتيپ حسين مقدم ( سرلشگر مقدم فعلى ) بايستى از روى ارتفاعات شكريازى به طرف قلعهء چهريق عزيمت نمايد . ج - جنگجويان غيرنظامى كه تحت سرپرستى افسران ارامنه تشكيل شده بود ، وظيفه داشتند ، كه در جدار مسطح شمالى بين درياچهء اروميه پيشرفت نموده ، و خود را به قلعهء چهريق برسانند . د - عمليات ستون متمركز در بندر سنگ كاظم تحت فرماندهى سرهنگ ابو الحسن خان پورزند ،
--> ( 1 ) - ارسباران چنان كه اسمش معرفش است در نزديكى رود ارس در قسمت اهر جزو اردبيل واقع است . مگر اينكه در اين قسمت هم ناحيهاى را بدون وجه تسميه ارسباران موسوم كرده باشند كه من از آن بىاطلاع باشم .