بودند ، در همه‌جا اقبال شايانى به اين حزب نمودند . چنان كه در چهارم آبان 1325 كه روز ولادت اعليحضرت همايون شاهنشاهى و با روز صدم تشكيل اين حزب مصادف بود ، از تمام كشور حتى ايلات و طوايف نماينده‌هاى اين حزب آمده ، جشن باشكوهى برپا داشتند و همگى يكزبان وحدت ملى يا بقول نمايندهء تركمان « چهارديوار ايران » را در حضور رهبر خود ، با صداى هلهلهء مردم درخواست كردند . اين صدا صداى عدهء بسيار كمى از ملت حقيقى ايران بود كه چون خطر را احساس كرده بودند ، در ظرف همين مدت كوتاه ( صد روز ) اينطور كار حزب دمكرات ايران را رونق داده و طفل ، صد شبه ره چند ساله رفته و حزب توده را بتشويش انداخت . بر رهبران اين حزب فرض است كه از اين حسن استقبال مردم استفاده كرده قدرت جامعه را بنفع خود جامعه به كار برده و بطورى كه همه انتظار دارند از خودخواهى و غرض - ورزى و اختلاف كلمه‌هاى حزبى خود را بر كنار نگاهداشته ، بتوانند خود را نمايندهء ملت حقيقى ايران كنند تا باقى ملت حقيقى هم گرد علم آنها جمع شوند و بدانند كه مردم عاشق آنها نيستند بلكه اجتماع آنها به دور اين پرچم براى خرابكاريهاى حزب توده است . پس بايد بوسيلهء حسن سلوك و حسن سياست نگذارند مردم از آنها مأيوس شوند . خدا گوش شنوا بدهد ؟ تا حال كه هنوز كار حسابى صورت نداده‌اند . در همين روزها ، و روزهاى آخرى بود كه واقعهء تأسف آور فوت مرحوم سيد ابو الحسن اصفهانى مقلد ايرانيان اتفاق افتاد ، و مردم تهران و ولايات نمايشهاى زيادى در علاقمندى بديانت دادند . شك نيست كه مرحوم سيد بزرگوار اعلم علماى شيعه ، و بنابراين در تمام خاك ايران و شيعى مذهبهاى عراق و هندوستان مقامى بس ارجمند داشت و مردم واقعا از فوت او متأسف بودند ، ولى نمايشهاى بىسابقه و بىنظيرى كه در تمام ايران در اين واقعه داده شد بيشتر براى اظهار علاقه بديندارى و نشان دادن وحدت ملى و مخصوصا براى تظاهر در ضديت با حزب توده بود كه در مدت ده پانزده روز دنبالهء آن امتداد پيدا كرده ، تمام مردم در آن شركت نمودند و اگر واقعهء تصرف زنجان بتوسط قشون دولتى كه بمنزلهء مقدمهء تصرف آذربايجان و شكست حزب توده بود پيش نميآمد شايد اين نمايشها تا چهلهء آنمرحوم هم امتداد پيدا ميكرد . اما واقعهء تصرف خمسه و آذربايجان ، بقرارى است كه خوانندهء عزيز ذيلا از آن مسبوق خواهد شد . تصرف خمسه و آذربايجان توسط قواى دولتى خوانندهء عزيز در نظر دارد كه دولت ايران در يكى از كابينه‌هاى قبل از كابينهء فعلى احمد قوام « كابينهء اول آقاى حكيمى » در همان روزها كه اوضاع آذربايجان باسم دمكراسى منقلب شده و قشون روس از آنها حمايت ميكرد چند گروهان براى تقويت پادگان تبريز تعيين كرده بود كه عجالتا تا زنجان بروند و چنان‌كه ميدانيم