مؤسسه‌اى كه اشخاص جدى مشغول بدان هستند بشوم . گفتم : « مطمئن باشيد ، وقتى من بكارى تصميم گرفتم ، تا آخر دنبال خواهم كرد . » گفت : « در اين صورت من روز دوشنبه كه بموجب اعلان ، اولين روز قبول داوطلب است ، در منزل منتظر شما هستم كه با هم برويم . » ميرزا نصر الله خان مشير الدوله تأسيس اين مدرسه اثر فكر ميرزا حسن خان مشير الملك پسر ميرزا نصر اللّه خان مشير الدوله وزير امور خارجه است . ميرزا نصر اللّه نائينى از احفاد يكى از مرشدها و پيرهاى محلى و از مسقط الراس خود در ايام جوانى بتهران آمده ، در اينجا برسم معمول زمان در نزد بزرگان و رجال سمت ميرزائى و منشيگرى و كارگذرانى پيدا كرده بود . ضمنا مواجب دولتى هم براى او دست‌وپا كردند و سمت نوكرى دولت هم پيدا كرد . از حيث هوش و خط و ربط متوسط ولى جديتى خسته نشو و امانت و صداقتى خدشه ناپذير و صحت عمل بسزائى داشت . در تواضع و فروتنى و مماشات با خلق خدا و برآوردن حوائج مردم ، ميراث سرشارى از پير و مرشدنياى خود برده بود . گردش روزگار نميدانم در عهد كدام وزير خارجه ، شايد در زمان ميرزا سعيد خان ، او را به اين وزارت‌خانه انداخت . وزارت خارجه در اين وقت عبارت از يكنفر وزير و يكنفر رئيس ( ميرزا محمد پدر حاجى محتشم السلطنه ) كه كار معاونت يا مدير كلى را ميكرد و يكنفر مدير رمز ( مفتاح الملك پدر آقايان مفتاح ) و يكنفر رئيس دفتر آرشيو و چند نفر منشى و وردست بود . ميرزا نصر اللّه در اين وزارتخانه مستقر گرديد ؛ بواسطهء ممارست و حاضر بودن هميشگى در سر خدمت ، خود را در نزد رؤسا محبوب كرده از ثباتى و وردستى بمنشىگرى نائل آمد . پس از چندى بواسطهء سابقهء ممتد در وزارت‌خانه و بخصوص در كارهاى سفارت روس ، ميرزا نصر اللّه كه بر حسب معمول زمان خان هم بدنبال اسمش اضافه شده بود ، به رتبهء نيابت وزارت خارجه نايل و بالاخره رئيس ادارهء روس شد و ضمنا لقب مصباح الملك را هم براى اينكه هم وزن مفتاح الملك رئيس رمز باشد ، دريافت كرد . ولى اخلاق و صحت عمل و سرشناسى او مستلزم ترقى بيشترى بود ، به همين جهت بمعاونت وزارت خارجه و بعد در تغييرات به دو دولت مظفر الدين شاه ، چنان كه سابقا نوشتم ، بلقب مشير الملك و وزارت لشكر نائل آمد . در دورهء دوم صدارت امين السلطان ، بعد از مردن شيخ محسن خان مشير الدوله كه وزير خارجه بود ، لقب مشير الدوله گرفت و بوزارت امور خارجه كه در اينوقت باريكترين وزارتخانه‌ها بود منصوب گشت . تعيين او براى وزارت خارجه ، بواسطهء تواضع و فروتنى و اطاعتى بود كه امين السلطان در دورهء رياست ادارهء روس و معاونت او در وزارت خارجه در او امتحان كرده و ميدانست كه سينهء اين مرد مدفن اسرار است و كارهائى كه بتوسط او سروصورت ميگيرد ، مكتوم خواهد ماند . مشير الدوله در وقتى كه مصباح الملك و رئيس ادارهء روس بود ، سه پسر خود حسن و حسين و على را براى تحصيل باروپا فرستاده بود . على پسر زيبا و برازندهء او در اروپا