ميرزا محمد قوام الدوله رفيق مروى خودمان ، پدر آقاى حسن وثوق ، بود . ايشان اين شغل را در اواخر دورهء ناصر الدين شاه باسم وثوق الدوله فرمان صادر كرده معهذا خودش در كارها مداخله ميكرد . ديديم كه در دورهء مشروطهء اول آقاى وثوق الدوله وكيل شده تا حدى راتق و فاتق كار بودجهء كل كشور گشته بود و ناچار ديگر سرش به اين نيمه استيفاء آذربايجان آن هم با مداخلهء پدرش فرود نميآمد . بنابراين بنفع برادرش ميرزا عبد اللّه خان قوام حضور از كار آذربايجان كنار رفت و اساسا مستوفى آذربايجان شد ولى كارها را معتمد السلطنه انجام ميكرد . در اينوقت كردستان و خمسه را هم ضميمهء آذربايجان كرده ، رياست آن را بآقاى قوام حضور ، ( معتمد السلطنهء بعد و عبد اللّه وثوق امروز ، ) واگذار كردند . خانوادهء وزير دفتر هم البته بايد حقى از اين تقسيم داشته باشند ، گيلان و مازندران و استراباد ( گرگان ) را هم يك اداره كردند و بميرزا محمود خان عين الممالك پسر ميرزا محمد حسين وزير دفتر پدر جناب آقاى دكتر متين دفترى دادند . آقاى وزير ماليه يك برادر ديگر هم باسم ميرزا مهدى خان و لقب يمين السلطنه كه مادر ايشان سوا و پسر زن مشير السلطنه « 1 » بود داشتند كه تا اينوقت هيچ كارى ، نه در ماليه و نه غير آن ، نداشت . معهذا اين برادر خود را هم فراموش نكرده از خوزستان و بروجرد و اصفهان هم يك اداره ساخته ، رياست آن را به اين برادر سپرد . از باقيماندهء ولايات مركزى هم يك ادارهء ديگرى ساخته آن را بميرزا ابو القاسم سعد السلطنه كه قبل از اين مستوفى كاشان و داماد ميرزا محمد حسين وزير آخرى و پسر عموى وثوق الدوله بود دادند . اين ادارات كار جزو جمع و حقوق خرج آمدهء ولايات را هريك در قسمت خود اداره ميكردند . ولى عده‌اى هم بودند كه حقوق آنها بموجب بروات دولتى و حوالهء خزانه پرداخت ميشد . براى كار آنها هم يك اداره باسم ادارهء مركزى ساختند و رياست آن را بميرزا زين العابدين خان برادرزادهء ديگرم دادند . ميرزا زين العابدين خان بمناسبت تكفل كارهاى ضبط اسناد خرج و استيفاى خزانه كه از برادرزادهء صغير خود ميرزا محمود خان پسر ميرزا عليرضا ( آقاى محمود دره ) نيابت ميكرد ، از همه براى اين شغل مناسبتر بود . البته در دورهء مشروطه يكنفر رئيس دو اداره نمىشد ، پس با ادارهء محاكمات هم ممكن بود يكنفر ديگر را راضى كرد . ميرزا على اكبر خان برادرزادهء ديگرم را كه بمناسبت رفاقت با سردار اسعد طرف توجه بود ، با اين كار از سر واكردند . علاوه بر اينها يك اداره‌اى هم باسم دفتر محاسبات كل تأسيس كردند و رياست اين ماشين حواله‌سازى هم گير ميرزا محمد رضا خان منتخب الدوله ، برادر دكتر امير خان امير اعلم ، داماد وثوق الدوله آمد . وزير ماليه يك كابينه هم داشت كه رئيس آن در آن واحد مدير كل هم بود و پيشنويس تمام مراسلات صادر از وزارتخانه را امضا ميكرد و آرشيو و

--> ( 1 ) - مادر ميرزا مهدى خان يمين السلطنه دختر قوام الدوله بود كه بعد از طلاق از شوهر سابق زن مشير السلطنه شد . چون مشير السلطنه اولاد ذكور نداشت ، اين پسر زن را مثل پسر خود در حجر خويش بزرگ كرد . يمين السلطنه در سن متوسط بدرود زندگى گفت و اولاد او نام خانوادگى عموى خود را ( قوام ) اختيار كرده‌اند .