عبدالله مستوفى

123

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

امپراطريس مادر امپراطور ، دختر كريستيان نهم پادشاه دانمارك بود كه نيكلاى دوم آخرين امپراطور روسيه با ويلهلم امپراطور آلمان و ژرژ وليعهد انگليس باوجود اختلافات و دشمنيهاى دولتى و ملتى اين سه ملت با هم پسرخاله بودند . اما امپراطريس زن امپراطور ، دختر پادشاه هس « 1 » يكى از سى و شش دولت جزء امپراطورى آلمان بود . اين خانمها هم مثل امپراطور ، زبانهاى انگليسى و فرانسه و آلمانى و روسى را خوب حرف ميزدند . مشير الملك وزير مختار ما ، چون روسى را خوب ميدانست ، با امپراطور به زبان مادرى او حرف ميزد و امپراطور هم بروسى جواب ميگفت . ولى اگر امپراطور ميخواست با يكى از كارمندان سفارت صحبت كند ، احتياط كرده بفرانسه صحبت ميداشت . درهرحال اختيار و انتخاب زبانى كه بايد امپراطور و امپراطريسها صحبت شود ، چون شروع بعرض تبريك از طرف رئيس هيئت‌ها ميشد ، با رؤساى هيئت‌ها بود . بهر زبانى از اين چهار زبان حرف ميزد ، به همان زبان جواب ميشنيد . من تصور نميكنم سفير كبير انگليس و فرانسه و آلمان ، در مواقعى كه مثل اين موقع اختيار با آنها بود ، به زبان ديگرى جز زبان ملى خود حرف ميزدند و البته نزاكت هم اقتضا نداشت كه اگر سفير انگليس به زبان خود با امپراطور حرف بزند ، امپراطور زبان ديگرى جواب بگويد . در اينوقت ، در حدود سى چهل سفارتخانه در پطرزبورغ مقيم بود و امپراطورى آلمان سفير كبير داشت . باوجود اين ، از طرف دولت‌هاى ساكس و باوىير « 2 » و چند دولت ديگر جزء آلمان وزير مختار در دربار تسارهاى روسيه مأمور بود . حتى دولت كره هم كه در نتيجهء جنگ روس و ژاپن افتاده و سلطنتش از بين رفته بود ، در پطرزبورغ سفير داشت . روسها وزير مختار آن دولت را در دربار خود نگاه داشته و حتى مخارج سفارت او را ميپرداختند و تا عهدنامهء صلح بين طرفين امضاء نشد و دولت روس رسما ضميمه شدن كره را بژاپن تصديق نكرد ، روسها اين خرج بىمصرف را هر ماهه ميپرداختند و وزير مختار كره را نگاه داشته بودند . اجمالى از روابط روسيه با دول معظمهء اروپا ميدانيم دولت روسيه در اينوقت با دولت انگليس و آلمان رقابت داشت ، دولت آلمان هم با فرانسه و انگليس و روسيه رقابت مى - كرد ، فرانسه بعد از شكست 1871 منتهاى عداوت را با آلمان داشت ، ناگزير با دشمنهاى آلمان بايد دوستى كند ، به اين جهت با روسيه پيمان اتحاد سرى بسته بود كه اگر آلمان به او حمله كند ، روسها پشتيبان او باشند . آلمان هم با ايتاليا و اطريش اتحاد سه طرفه‌اى داشت كه خود را از حملهء روسها و فرانسه‌ها در پناه نگاه بدارد . انگليسها ظاهرا بست‌وبندى با هيچيك از اين دو رشته اتحاد نداشتند ، باوجود اين با هر دشمن و دوستى كه براى دول مذكور

--> ( 1 ) - Hess ( 2 ) - Baviere