انگليس در ايران و سيستان ، زمينه را براى جلب توجّه ايرانيان و اروپائيان به سيستان فراهم مىآورد . با اين همه در اين دوران ديگر خاندان كيانى چندان اهميّتى نداشتند و در پى برآمدن خاندان سربندى ( يا سرابندى ) كه بنا بر نظريه‌اى نادرست ، توسط نادرشاه از شيراز به سيستان كوچانده شده بودند « 1 » و درگيرى آنها با كيانيان بار ديگر اشاره‌اى به كيانيان مىشود . بنابراين ، شايد بتوان گفت كه بهترين منابع كسب اطّلاعات دربارهء سرنوشت آخرين كيانيان كه پس از ملك بهرام به قدرت رسيدند ، در گزارشهاى مأمورين انگليسى يافت مىشود . افزون برآن چون در همين سالها ، روسها نيز رفته‌رفته در سيستان نفوذى به هم مىرساندند ، پاره‌اى منابع روسى نيز در اين زمينه حاوى اطّلاعات باارزشىاند كه گاه اشتباهات منابع انگليسى را نيز بر طرف مىكنند . از جمله اين منابع مىتوان به روايت خانيكوف دربارهء خاندان كيانى اشاره كرد . خانيكوف كه در سالهاى 59 - 1858 به امارت افغان و سيستان سفر كرده بود ، در سفرنامه خويش گزارشى مختصر دربارهء سيستان آورده كه مخصوصا از لحاظ اشاره به آخرين كيانيان بسيار سودمند است . او ضمن اشاره به گروههاى قومى مختلفى كه در سيستان مىزيستند ، مىنويسد : « ساكنان قديمى سيستان در حال حاضر نيز مانند گذشته به دو گروه دهقان يا روستايى و كيانى ، يعنى نجبا و اعقاب [ اخلاف ] پادشاهان قديم تقسيم شده‌اند . فرمانروايان سيستان هميشه از ميان گروه اخير انتخاب شده‌اند ، چه در دورهء صفويّه چه در دورهء قاجاريه تا زمان سلطنت محمّد شاه قاجار » « 2 » . خانيكوف در اين سفر توانست فرمان‌هاى پادشاهان ايران را در برگمارى كيانيان به حكومت سيستان ببيند و از آنان نسخه‌بردارى كند . « 3 » او براساس اين فرامين ، فهرستى از

--> ( 1 ) . نيكولاى ولاديميروويچ خانيكوف ، سفرنامهء خانيكوف ، گزارش سفر به بخش جنوبى آسياى مركزى ، مترجمان اقدس يغمايى ، ابو القاسم بيگناه ، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوى ، مشهد 1375 ، ص 173 . اظهارنظر خانيكوف و ديگران دربارهء كوچاندن اين خاندان به سيستان پايه‌اى ندارد . ( 2 ) . سفرنامهء خانيكوف ، گزارش سفر به بخش جنوبى آسياى مركزى ، ص 173 . ( 3 ) . « فرصتى دست داد تا فرامينى را ديده و از آنان نسخه‌بردارى كنم » ( ص 173 ) . او مىافزايد كه براى روشن شدن تاريخ ايران هر محققى بايد به اسناد و مدارك خاندان كيانى توجّه داشته باشد : « اطمينان -