گزارش رويدادهاى در پيوند با فرمانروا پرداختند و بنابراين ، گزارش رويدادهاى در پيوند با ايالات و ولايات تنها هنگامى مورد توجّه قرار مىگرفت كه به‌گونه‌اى با سياست‌هاى دولت مركزى پيوند مىيافت . گزارش‌هاى مربوط به سيستان در تاريخ‌نگارىهاى سده‌هاى دهم تا پايان دوازدهم هجرى / شانزدهم تا هجدهم ميلادى نيز از الگوى همگانى بالا پيروى مىكنند . گزارش مورّخان در اين سده‌ها ، هنگامى آشكارى بيشترى مىيابد كه رويدادهاى سياسى شرق ايران ، دولت صفوى را با دشوارىهايى رويارو ساخت . گذشته از آن ، جايگاه طبيعى و ويژگىهاى اقليمى آن و از همه مهم‌تر همسايگى آن با مغولان هند و سرزمين‌هاى در معرض يورش ازبكان و مسئلهء راه‌هاى بازرگانى و كاروانى نيز اهميّت داشتند . سيستان در محدودهء قديم خويش ، كه بنابر نوشتهء ملك شاه حسين سيستانى از خاور به كشمير ، از باختر به كرمان و از شمال به اسفزار و از جنوب به سند « 1 » مىرسيده ، سرزمينى گسترده بوده است . « 2 » اين محدوده با اندكى نوسان تا روزگار پادشاهى قاجاران نيز برجا بوده است . در يكى از باارزش‌ترين تاريخ‌نگارىهاى روزگار صفويان ، قلمرو دولت صفوى در شرق ، كرمان و سيستان ذكر شده است . « 3 »

--> ( 1 ) . ملك شاه حسين بن ملك غياث الدّين محمّد بن شاه محمود سيستانى ، احياء الملوك ، به كوشش منوچهر ستوده ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، تهران 1344 ، ص 18 . ( 2 ) . نگاه كنيد به : راه‌هاى سيستان به كرمان و قندهار و هرات . . . ، نسخهء خطّى شماره 1471 ، موجود در گنجينهء نسخه‌هاى خطّى مدرسهء عالى سپهسالار . مشخصات اين رسالهء خطّى در اين كتاب آمده است : احمد منزوى ، فهرست نسخه‌هاى خطّى فارسى ، جلد ششم ، نشريهء شماره 54 ، مؤسسه فرهنگى منطقه‌اى ، تهران 1353 . منزوى به اشتباه اين رساله را در ضمن رسالهء كتابخانهء ملك به شماره 5787 نيز ياد مىكند . حال آنكه ، رسالهء كتابخانهء ملك ، غير از نسخهء مدرسهء عالى سپهسالار است . رسالهء كتابخانهء ملك همان است كه دكتر منصورهء اتّحاديه آن را با اين مشخصات نشر داده است ؛ فيروز ميرزا فرمانفرما ، سفرنامهء كرمان و بلوچستان ، به كوشش منصورهء اتّحاديه ( نظام ما فى ) ، چاپ دوم ، انتشارات بابك ، تهران 1360 . رسالهء كتابخانهء مدرسهء سپهسالار به كوشش نويسندهء اين بررسى با مشخصات زير تصحيح و چاپ شده است : « راه‌هاى سيستان ، رهنامه‌اى ناشناخته از روزگار فرمانروايى قاجاران » ، به كوشش منصور صفت‌گل ، در ميراث اسلامى ايران ، دفتر هفتم ، به كوشش رسول جعفريان ، كتابخانهء حضرت آيت اللّه العظمى نجفى مرعشى ( ره ) ، قم ، 1377 ، صص 769 - 811 . ( 3 ) . تركمان ، اسكندر بيك ، عالم‌آراى عبّاسى ، به كوشش ايرج افشار ، امير كبير ، تهران 1350 ، مجلد دوم ، ص 958 .