عبد الحسين نوايى

21

شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى )

اردوى دشمن دستبرد زند . اين حملات پياپى مانع از آن گرديد كه تركان بر قلعه دست يابند و سرانجام بر اثر طول محاصره و عدم دسترسى به آذوقه سپاه ترك نه تنها قدرت تعرضى خود را از دست داد بلكه عدهء زيادى بر اثر سرماى شديد و بروز بيمارى از پاى درآمدند . محمد پاشا كه از فتح ايروان نوميد شده بود ، ايلچيانى چند فرستاد و سخن از صلح در ميان آورد و تقاضا كرد كه از دربار صفوى نيز مرد خردمند و كاردانى فرستاده شود تا در باب تجديد شرايط آشتى با او گفت و شنيد رود . شاه عباس نخست سارو بيك بيگدلى و سپس چراغ سلطان گرامپا استاجلو را به ايلچيگرى فرستاد . محمد پاشا اظهار داشت كه دولت ايران بعضى از شروط مصالحهء ميان نصوح پاشا و قاضى خان صدر را رعايت نكرده است . ولى شاه عباس اين اتهامات را شديدا رد كرد و در پاسخ نوشت اگر نصوح پاشا مرده قاضى خان زنده است . و بعضى از پاشايان مثل دلاور پاشا و باقى پاشا و حافظ احمد پاشا بر اين معنى شاهدند و سنور نامچه ( دفتر تعيين نقاط مرزى ) به مهر و امضاى معتمدين در ميان است . اگر لازم باشد قاضى خان را بفرستيم . محمد پاشا استدعا كرد كه قاضى خان بار ديگر به اردوى تركان رود تا قواعد صلح بين طرفين برقرار شود . روز بيست و پنج شوال كه هنوز قاضى خان به اردوى تركان نرسيده بود ، سردار عثمانى از پاى حصار ايروان برخاست و قاضى خان در راه به وى رسيده با او در باب اصول و قواعد پيمان صلح گفتگو نمود . سردار عثمانى سپس قاضى خان را مرخص نمود و خود به استانبول رفت . درين رفت و آمد بىحاصل ، در حدود چهل هزار سپاهى ترك ، در پاى حصار ايروان يا در زير رگبار گلوله يا بر اثر گرسنگى و بيمارى و سرما ، تلف شدند و تعداد چهارپايان مرده از اسب و استر و اشتر فزون از شمار بود . شاه عباس كه هنوز در انديشهء قلع و قمع بيشتر گرجيان بود ، پس از رفتن تركان ، بار ديگر عازم گرجستان شد . در گرجستان ، در صحراى دانقى از مضافات شكى ، قاضى خان صدر رسيد و گزارش مذاكرات خود را بيان داشت . محمد پاشا به محض رسيدن به استانبول ، به اتهام سهل انگارى در تصرف ايروان از صدارت معزول شد و خليل پاشا به جاى وى سمت وزارت اعظم و سردارى يافت . در سال 1026 ه سلطان احمد وزير اعظم را مأمور حمله به ايران نمود و دستور داد كه در آن سال به ايالت ديار بكر رود و از هر طرف لشكر فراهم آورد و در سال 1027