قاسمى حسينى گنابادى
51
شاه اسماعيل نامه ( فارسى )
الف ) ابتداى زندگى از ازدواج سلطان حيدر با حليمه بيگم ، كه از همسر يونانى اوزون حسن يعنى دسپينا كاترينا بود ، سه پسر به دنيا آمد : فرزند بزرگ ، سلطان على ميرزا ، فرزند دوم ابراهيم ميرزا و پسر كهتر ، اسماعيل ميرزا كه بعدها مؤسّس و اوّلين پادشاه صفوى شد 1 . شاه اسماعيل در روز سهشنبه بيست و پنجم رجب 892 در اردبيل زاده شد 2 . يك سال پس از تولّد وى ، پدرش ، سلطان حيدر ، كشته شد و يعقوب بيگ ، فرمانرواى آذربايجان و دايى اسماعيل ، خواهر و خواهرزادگانش را در 894 ق « به توهّم آنكه اولاد سلطان حيدر به خيال خون پدر ، مخالفتش را وجههء همّت سازند » در قلعهء استخر فارس زندانى كرد 3 . پس از مرگ يعقوب بيگ ( 896 ق ) و آشفتگىهايى كه بر سر جانشينى وى رخ داد ، سرانجام ، رستم بيگ تركمان 4 براى جلب حمايت « فرزندان شيخ حيدر و مريدانش » در 898 ق ، اسراى قلعهء استخر را كه در واقع عمّه و پسر عمّههاى وى بودند ، آزاد كرد و آنان را به تبريز طلبيد 5 . اقامت در تبريز طولى نكشيد و اسباب سفر فرزندان سلطان حيدر به اردبيل مهيّا شد و آنان به موطن اجدادى خويش رفتند . امّا سبب اين انتقال خدمات شايانى بود كه سلطان على ميرزا ، جانشين سلطان حيدر ، در حقّ رستم بيگ كرده بود 6 . چنانكه پيشتر ذكر آن رفت ، رستم بيگ ، كه قدرت مقابله با بايسنقر فرزند يعقوب بيگ و جانشين وى را نداشت ، تصميم گرفت كه از قدرت و نفوذ معنوى و كثرت مريدان جانشينان سلطان حيدر استفاده كند . به همين دليل دستور داد تا عمّه و عمّهزادگانش از قلعهء استخر آزاد شوند . در اين ميان سلطان على ميرزا به سبب رشادت و جوانى و نفوذ معنوى بيشتر تكيهگاه و محلّ توجه و احترام رستم بيگ بود ؛ لذا وى را به همراه آيبه سلطان ، سردار خود ، به جنگ بايسنقر فرستاد كه پس از كشمكشهايى ، سرانجام سلطان