قاسمى حسينى گنابادى

5

شاه اسماعيل نامه ( فارسى )

[ قاسمى ] رسيد » 16 . همچنين در مقدّمهء قاسمى بر اثرش ، مثنوى زبدة الاشعار ، از سفر وى به نجف و مكّه آگاه مىشويم : « قدم از سرداب در راه طلب نهاده كه شايد چون ابر بهار خود را به درياى زخّار رساند تا از آن آبى به روى كار آورده نامهء اعمال را شست‌وشوى دهد ، عزيمت درياى نجف ، كه از آب زندگانى باخبر و منبع فيض ساقى كوثر ، و مكّه ، كه كعبهء حاجات و قبله‌گاه اهل مناجات است و چشمهء زمزمش غيرت آب حيات نمود » 17 . از احوال قاسمى در سال‌هاى پايانى عمرش خبرى در دست نيست جز آنكه به گفتهء صفا 18 به ديار بكر نزد سلطان محمود خان ، والى آن سامان ، رفت و منظومه‌اى در بحر متقارب براى وى سرود كه از اين منظومه هم خبرى نداده است . قاسمى گنابادى سرانجام در سال 982 ق درگذشت . ب ) آثار قاسمى شاعرى پركار بود و آثار متعدّدى از او به جا مانده است . فهرست آثار وى ، بر اساس آنچه خود در مقدّمهء اثرش ، زبدة الاشعار ، آورده ، به ترتيب زمانى چنين است : 1 . شاه اسماعيل‌نامه اين مثنوى ، چنان‌كه از نام آن پيداست ، اثرى است دربارهء شاه اسماعيل و توصيف پهلوانىها و كشورگشايىهاى او . شاه اسماعيل‌نامه را مىتوان نوعى منظومه‌اى حماسى تاريخى دانست ( دربارهء حماسى بودن اثر نك : بخش « ج » در همين فصل ) كه شاعر در آن ، قهرمانىهاى شاه اسماعيل را به زبان شعر درآورده است . قاسمى اين اثر را به دستور شاه طهماسب سرود و پس از اتمام آن ، دفترى ديگر دربارهء شاه طهماسب به شعر درآورد و اين دو دفتر را شهنامه ناميد ( نك : شاهنامه نوّاب عالى ، در همين فصل ) كه نام ديگر آن شاهنامهء قاسمى است . قاسمى در شاه اسماعيل‌نامه به اين موضوع اشاره كرده كه شاهنامه‌اش در دو دفتر است و آرزو كرده است كه به فضل پروردگار دفتر دوم را ، همانند دفتر اوّل ، به پايان برد : چو در نامه كردم علم خامه را * رقم بر دو دفتر زدم نامه را پس از مدّتى كاخترم داد كام * يكى ز آن دو صيدم درآمد به دام