پل‌ها بنا كرده ليكن قبل از او نيز در ايران نظاير اين ابنيه بسيار بوده است ، از اين كه شكل پل‌ها و رباطها به يكديگر شبيه است نبايد چنين تصور كرد كه تمام آنها از شاه عباس است چنان كه پل قزل‌اوزون از نوادهء او شاه صفى و كاروانسراى جمال‌آباد كار امير ديوان شاه عباس ثانى و كاروانسراى سرچم از بناهاى وزير سلطان ابو سعيد و از سه قرن قبل از اوست . اين شباهت خواهىنخواهى نتيجهء اتحاد احتياج و محيط و آب و هواى مملكتى است كه از قرن‌ها پيش چندان تفاوتى نيافته . اين كاروانسراها به علت استحكام و وضع قلعه و برج‌هاى زاويه‌دار آنها كاملا از تعرض مصون بوده‌اند و يك مدخل بيشتر نداشته كه در عقب سر در بلندى كه از ديوارها خيلى بلندتر است ساخته شده و دورادور آن حجره‌هايى است كه آنها را بالاخانه مىگويند و همين كلمه است كه ما از آن لغت بالكن « 1 » را ساخته‌ايم . در اطراف حياط طويل انبار و اطاق‌هاى كوچكى است كه اين زمان به علت خرابه شدن بام‌هاى سنگين از خاك و سنگ پر شده . وقتى كه انسان عدهء كثير مردم و حيوانات و مال التجاره‌هايى كه در حجرات و اصطيل و انبارها مىتوانند جا بگيرند در نظر مىآورد دچار تعجب مىشود . در جلوى سردر زاويه‌هاى بزرگى است به شكل طاق‌هايى بيضوى شكل كه آنها را در داخل ديوار ساخته‌اند . گاهى هم‌سطح با زمين گاهى قدرى بالاتر . اين اطاق‌ها كه آنها را با نقش‌ونگار آراسته‌اند براى عابرين و كسانى كه وقت توقف ندارند پناهگاه‌هاى دلپذير و بىخرجى است و با اين كه ارتفاع آنها چندان نيست باز زياد مورد احتياج عابرين قرار مىگيرد و اين نكته را از ساييدگى كف آنها به خوبى مىتوان دريافت . 5 اكتبر - 9 صفر راه ما در امتداد مجراى زنجان‌رود است كه هر دو طرف آن تقريبا بلاانقطاع در زير درخت و زراعت پوشيده است . در دست راست و چپ ما مخصوصا طرف دست چپ تپه‌هاى خاكى كم‌ارتفاعى كه ديروز از دور مجموعه آنها را مىديديم نمايان است و هيئت آنها شبيه به امواج دريايى

--> ( 1 ) - Balcon : ظاهرا بالكن كلمه‌اى ايتاليايى يا آلمانى است و ابدا ارتباطى با بالاخانه يا پالكانه ( پنجرهء ) فارسى ندارد . ( مترجم )