فووريه ( مترجم : عباس اقبال آشتيانى )
73
سه سال در دربار ايران ( فارسى )
پيشاپيش ايشان است . همين كه فراشها به حضور شاه رسيدند همهء مجموعهها را بر زمين مىگذارند و قلمكارها و سرپوشها را از روى ظروف برمىدارند و با مجموعههاى خالى و قلمكارها بيرون مىروند ، آقادايى كه گاهى ميرزا ابو القاسم نيز با او همراه است ظروف غذايى را كه شاه مىخواهد نزديك او مىبرد و شاه كه مثل همهء ايرانيان چهار زانو مقابل سفرهاى چرمى كه سفرهء پارچهء ملونى روى آن مىاندازند مىنشيند با دست يعنى بىقاشق و چنگال از آن ظروف غذاى خود را برمىدارد و ميل مىكند اما كباب از اين قاعده مستثنى است به اين معنى كه آن را به محض اين كه حاضر شد صرف مىكند . با اين كه بريلا ساوران « 1 » مىگويد كه آشپزى را مىآموزند ولى كبابپزى براى هركس طبيعى است باز تهيهء اين نوع كبابهاى مخصوص مهارت لازم دارد و كبابى شاه را نبايد از جنس آشپزهاى معمولى دانست . بعد از آن كه شاه غذاى خود را خورد همان فراشها مجموعهها را مىآورند و سفره را برمىچينند تا ديگران به ترتيب سلسلهء مراتب از باقيمانده غذاى خود را بخورند اما معلوم است كه با اين ترتيب به نوكرهاى زير دست جز مقدارى برنج خشك و استخوان بىگوشت چيزى نمىرسد . هر قدر عدد غذاخورها بيشتر شود باز نوع غذا معمولا همان است فقط مقدار آن مخصوصا پلو را بيشتر مىكنند و باز ترتيبى كه وضع در خانهء شاهنشاه دارد مىتوان دريافت كه تا چه اندازه مىتوان بر مقدار غذاها افزود و فوج فراشان را زيادتر كرد . اين نكته را نيز بگوييم كه شاه هميشه تنها غذا مىخورد و عادت مملكتى بر اين جارى است . اردو را كنار رودخانهء كمعمقى كه ته آن آب باريكى است بر روى زمين بلندى ، كه يك گوشهء آن مزررع است زدهاند و افق نيلگونى از بالاى كوهها چشم انداز ما را محدود مىنمايد .
--> ( 1 ) . BriIlat - Savarin