( كه اصل آن‌ها در نهايت به ادريسيان يا ادارسه مىرسيد ) . در چند مورد اين طوايف بربر از ميان سيل عظيم افواج شمال افريقايى كه ابن ابى عامر در اواخر قرن دهم با خود همراه آورده بود ، برخاسته بودند مانند زيريان غرناطه كه از بربرهاى صنهاجه بودند . در بعضى از شهرهاى جنوب‌شرقى و مشرق ، سرداران صقلبى مانند حكمرانان اوّليه المريّه ، بطليوس ، مرسيه ، بلنسيه و طرطوشه قدرت يافتند ، هرچند نقش صقالبه در اسپانيا پس از نيمهء قرن يازدهم رو به افول نهاد . از اين سلسله‌هاى ملوك الطوايف ، طايفه‌هاى بزرگتر سياست‌هاى متجاوزانه‌اى نسبت به همسايگان خود در پيش گرفتند . عباديان تقريبا قلمرو خود را تا طليطله گستردند و براى آن‌كه مقاصد خويش را پيش برند در يك مرحله مردى را كه مدعى بود آخرين خليفه اموى ، هشام سوّم است كه گمان مىرفته پس از عزل در گمنامى مرده است ، زنده اعلام كردند . بعضى از طوايف حتى راضى بودند كه با همدستى مسيحيان عليه رقيبان مسلمان خود به توطئه‌چينى بپردازند يا مسيحيان را در جنگ عليه مسلمانان به يارى فراخوانند . عمر ملقب به متوكّل ، آخرين حكمران افطسى پس از درآمدن مرابطون به اسپانيا آماده بود كه مستملكات خود را در پرتغال مركزى در ازاء كمك آلفونسوى ششم ، پادشاه لئون و كاستيل ، براى مقابله به قدرت تهديدكنندهء بربرها ، به او واگذار كند . در اواخر قرن يازدهم ، جريان امور خلاف ميل مسلمانان اسپانيا شد ، درست بر خلاف وضعيّت يك قرن پيش ، يا حدود همين مدت ، كه امراى كوچك و ناتوان اسپانياى شمالى ، به خليفهء قدرتمند قرطبه باج و خراج مىپرداختند . اكنون بسيارى از طايفه‌هاى مسلمان به دولت‌هاى مسيحى خراج مىدادند ، و به صور مختلف دست‌نشاندگان و زيردستان آن‌ها محسوب مىشدند . در سال 478 / 1085 طليطله هم در نتيجهء اختلافات شديد داخلى و هم در نتيجهء حملات خارجى به دست آلفونسو افتاد . توّسل به بزرگترين قدرت مسلمان غربى ، يعنى مرابطون موريتانيا و مراكش ، هم از جانب حكمرانان طوايف و هم از جانب طبقات دينى اسپانيا ، تنها راه چاره به نظر مىرسيد ، اما پيروزى مرابطون در الزّلاقه در 479 / 1086 خود مقدمه‌اى شد براى از ميان رفتن تقريبا تمام حكومتهاى طوايفى در طى چند سال . تنها هوديان سرقسطه تا 503 / 1110 استقلال نيم‌بند خود را حفظ كردند . در فاصلهء ميان زوال قدرت مرابطون اسپانيا و تثبيت قدرت موحدون بر آنجا پس از سال 540 / 1145 ( بنگريد به سلسله‌هاى 14 و 15 ) حكومتهاى ملوك الطوايفى كوتاه زندگانى