كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )
213
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )
عنوان اين سلسله ، سه شاخه كوتاه را كه همگى ريشه در قبيله همدان دارند در بر مىگيرد . شاخه اول و دوم احتمالا تابع فاطميان بودند و شاخه سوم نيز محققا چنين بود . در سال 492 / 1099 وقتى صليحيان استيلاى نافذ خود را بر صنعاء از دست دادند ( بنگريد به شمارهء 45 ) حاتم بنى غشيم يكى از رؤساى قدرتمند همدانى ، شهر را متصرف شد . پس از آن ، نارضايتىهاى قبيلهاى همدانيان منجر به خلع معن و پايان حكمرانى شاخه اول و به قدرت رسيدن پسران قبيس شد و به اين طريق شاخه دوم سلسله روى كار آمد . هنگامى كه پسران حاتم بن حماس پس از مرگ او دچار تفرقه شدند ، رهبران قبيلهء همدان حاتم بن احمد را به قدرت برگزيدند و او بزرگترين پيشوا و رهبر سلسله شد و از صنعا در مقابل امام احمد بن سليمان زيدى ملقب به متوكل دفاع كرد . سپس ، شاخه او توانست زمام امور بيشتر ناحيهء شمال يمن را به دست بگيرد و در سال 569 / 1174 بنى مهدى را از عدن عقب راند ( بنگريد به شمارهء 48 ) . اما آنها نيز مانند ديگر سلسلههاى يمنى با آمدن ايوبيان به خطر افتادند . ايوبيان در 570 / 1174 وارد صنعاء شدند و آن را تصاحب كردند ( بنگريد به شمارهء 30 ، 8 ) ، هرچند عناصر قبيلهء همدان همچنان عامل مهمى در تاريخ نظامى يمن شمالى براى دستكم بيست سال ديگر باقى ماندند . كتابشناسى - لين - پول ، 94 ؛ زامباور ، 119 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « همدانىها » ، ( سى . ال . گدس ) . - جى . آر . اسميث ، ايوبيان و نخستين رسوليان در يمن ، جلد دوم ، 68 - 75 با شجرهنامه در صفحه 68 - 69 . نيز همين نويسنده در كتاب يمن : سه هزار سال هنر و تمدن در عربستان سعيد ، ويراستهء و . دائم ، 133 - 134 ، 138 با فهرست حكمرانان در صفحهء 138 .