كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )
210
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )
561 / 1166 حكومت وزراى حبشى از آن جمله جوهر معظّمى به عنوان نايب السلطنه پسران خردسال عمران ، 571 / 1175 استيلاى ايوبيان بر عدن زريعيان به شاخه جشم از طايفه بنى يام تعلق داشتند و مانند صليحيان ( بنگريد به شمارهء 45 ) از پيروان اسماعيليه بودند و فاطميان را به مخدومى خود قبول داشتند . دولت و اقبال وقتى به سراغ آنها آمد كه احمد مكرم صليحى چون بنى معن را از عدن بيرون راند ، عباس و مسعود را كه دو برادر بودند مشتركا به حكمرانى آنجا گماشت به شرط آنكه از دعوت فاطمى حمايت و بدان خدمت كنند . آنها به ملكهء صليحى ، سيده اروى خراج مىپرداختند تا آنكه مشكلات داخلىاى كه پس از مرگ مكرم احمد در 484 / 1091 پيش آمد ، توجه سيده را به خود معطوف داشت و ابو الغارات و زريع كه عموزادهء يكديگر بودند از ربقهء اطاعت صليحيان بيرون رفتند و امارت مستقل زريعى را در پيرامون عدن تشكيل دادند ، ولى همچنان دورادور از فاطميان اطاعت و فرمانبردارى مىكردند ( سلسلهء زريعى به نام زريع كه در بالا از او ياد كرديم خوانده شده است ، اما برخى از مورخان يمنى آنها را بنى كرم خواندهاند ) . اما دهههاى بعد سراسر پر از مشاجره و جنگ داخلى ميان دو شاخهء اين خاندان يعنى اعقاب مسعود از يك سو و فرزندان عباس و زريع از سوى ديگر بود . نام اميرانى كه از اين خاندان در پى هم حكومت كردهاند معلوم است ، اما تاريخ دقيق به قدرت رسيدن آنها مشخص نيست . اين تنها در حدود سال 532 / ح 1138 بود كه سبا بن ابى السعود بن زريع توانست قدرت واحدى بر ناحيهء عدن اعمال كند و اين اقتدار از آنپس در شاخهء او باقى ماند . پيمان ازدواجى با سيده اردوى ، قلعهها و شهرهاى مختلف صليحى را به دامن زريعيان افگند اما وقتى عمران ، رئيس سلسله و داعى الدعات يمن وفات يافت ، پسران جوانش تحت ولايت وزيران حبشى درآمدند . ايوبيان عدن را در 571 / 1175 تصرف كردند ( بنگريد به شمارهء 30 ، 8 ) و به قدرت مستقل زريعيان پايان دادند . كتابشناسى - لين - پول ، 97 ؛ زامباور ، 117 ؛ البوم ، 26 . - H . C . Kay , Yaman : Its Early Mediaeval History , 152 - 61 , 307 - 8 . با شجرهنامه در صفحهء 307 . - Ramzi Bikhazi , " Coins of al - Yaman 134 - 369 A . H . " , 102 ff .