كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )

176

سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )

2 - حمدانيان حلب و شمال شام ( سوريه ) ( * * ) 333 / 944 على بن ابى الهيجاء عبد اللّه ، ابو الحسن سيف الدوله ( * * ) 356 / 967 شريف اول ابن على ، ابو المعالى سعد الدوله ( * * ) 381 / 991 سعيد بن شريف ، ابو الفضايل سعيد الدوله ( * * ) 392 - 394 / 1002 - 1004 على دوم ابن سعيد ، ابو الحسن و شريف دوم ابن سعيد ، ابو المعالى تحت حمايت لؤلؤ 394 - 406 / 1004 - 1015 حكومت لؤلؤ ، فت 399 / 1009 و سپس پسرش منصور ، ابو نصر مرتضى الدوله به عنوان دست‌نشاندهء فاطميان حمدانيان از قبيلهء عرب تغلب بودند و مدتى دراز در جزيره سكونت داشتند ( اما بعضى از مراجع مدعىاند كه آن‌ها از موالى بنى تغلب بوده‌اند ) . مؤسس دولت اين خانواده حمدان بن حمدون در سال‌هاى آخر قرن سوم / نهم به عنوان متحد خوارج جزيره در شورش عليه دستگاه خلافت ظاهر شد ، بعدها حمدانيان از تمايلات شيعى اكثريت قبايل عرب حاشيهء صحراى شام در آن روزگار پيروى كردند . حسين پسر حمدان به خدمت عباسيان درآمد و فرماندهء سپاه آنان شد و در جنگ عليه قرمطيان صحراى شام از خود كفايت و رشادت نشان داد . پسر ديگر حمدان ، ابو الهيجاء عبد اللّه در 293 / 905 به حكمرانى موصل منصوب شد و حسن پسر خود عبد اللّه با عنوان ناصر الدوله به دنبال پدر بدان جا رفت و حكمرانى مستقل شد و دامنهء قدرت را از مركز اصلى حمدانيان كه ديار ربيعه بود به سمت غرب به داخل ناحيهء شمالى شام گسترش داد . پسرش ابو تغلب ملقب به غضنفر ( شير ) از بداقبالى به مخاصمت با عضد الدوله ديلمى ، امير بزرگ بوئيان كه به تازگى در 376 / 974 عراق را از عموزادهء خود عز الدوله گرفته بود ( بنگريد به شمارهء 75 ) و در اوج قدرت خود بود ، پرداخت . عضد الدوله به سمت شمال راند ، ابو تغلب را تاراند و او براى گرفتن كمك به نزد فاطميان فرار كرد اما نتيجه‌اى نگرفت . بعدا بوئيان دو برادر او را به حكومت موصل بازگردانيدند و آن‌ها در آن‌جا بر سر كار بودند تا اميرانى از خاندان عرب ديگر ، يعنى بنى عقيل ( بنگريد به شمارهء 38 ) شهر را گرفتند . باوجوداين ، شاخه جوان‌ترى از حمدانيان در شام باقى ماندند و عموى معروف ابو تغلب ، يعنى سيف الدوله در آن‌جا در دهه‌هاى ميانى قرن چهارم / دهم پس از آن‌كه حلب و حمص و شهرهاى ديگرى را از اخشيديان ( بنگريد به شمارهء 38 ) گرفت ، به حكومت