كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )
171
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )
1371 - 1372 / 1952 - 1953 احمد فؤاد دوم ابن فاروق 1371 / 1953 استقرار حكومت جمهورى در مصر محمد على ( متولد ح 1180 ) فرماندهى از كاوالا در مقدونيه بود كه با نيروهاى محلى به عنوان جزيى از ارتش عثمانى - البانيا از سوى باب عالى ( سلطان عثمانى ) براى بيرون راندن اشغالگران فرانسوى از مصر بدان جا رفت . وى با زيركى تمام كارى كرد كه در آن جا به عنوان حكمران واقعى بماند و سلطان را مجبور ساخت تا او را حكمران يا پاشاى مصر گرداند و با قساوت تمام طبقهء حاكمه قديم را كه از مماليك چركسى بودند از ميان برداشت ( بنگريد به 31 ، 2 ) . محمد على يكى از آن نوع مردانى بود كه در امپراتورى عثمانى قرن دوازدهم / هيجدهم نادر الوجود نبودند ، يعنى حكمرانى كه مىكوشيد يك حكومت موروثى براى خاندان خود در سرزمين تحت حكمرانىاش تأسيس كند ؛ ولى محمد على به صورتى غير متعارف و با موفقيت سلسلهء موروثى و خودمختارى با دستگاه ادارى متمركز در قرنى كه سلاطين عثمانى اقتدار خود را در بسيارى از بخشهاى ديگر سرزمينهاى عرب و ترك امپراتورى از نو تثبيت مىكردند ، به وجود آورد . وى همينكه پايههاى قدرت خود را استوار كرد دريافت كه مصر تنها وقتى مىتواند به بهترين صورت رونق و ترقى پيدا كند كه پيشرفتهاى نظامى و فنى غرب و شيوههاى تعليم و تربيت آن را تقليد كند . ازاينرو ، وى را بايد در رديف مردانى از معاصرانش چون سلطان سليم سوم و سلطان محمود دوم از سلاطين عثمانى قرار داد كه در راه غربى كردن خاورميانه گام برداشتند . ارتش جديدى كه از طريق نظام وظيفه تشكيل شده بود براى مطيع ساختن سودان و بهره بردن از بازارهاى غنى بردهء آنجا ، به كار گرفته شد ؛ نهادهاى عالى آموزشى با معلمان و مشاوران اروپايى بنيان گذاشته شد ؛ سياست مالى اصلاح و به صورتى كه با نيازهاى عايدى بيشتر متوافق باشد تغيير داده شد . از نظر سياست خارجى ، محمد على و پسر مقتدرش ابراهيم از طرف دولت عثمانى در جنگ استقلال يونان مداخله كردند و لشكركشىهاى موفقيتآميزى عليه حكمرانان وهابى در شرق و مركز عربستان انجام دادند و نخستين دولت سعودى را برافگندند و تقريبا سلسله آل سعود را در آنجا مضمحل كردند ( بنگريد به شمارهء 55 ) . اما در آخر دورهء حكمرانى محمد على ، مصر به زير بار قرض هنگفتى رفته بود و با وجود آنكه جانشينان بلافصل او اقدام براى همگام شدن با اصلاحات را از دست فروگذاشتند ، حاصلى به بار نيامد و اينبار با زيادهروىها و ولخرجىهاى حكمرانان و