خواجه امام ظهير الدين نيشابورى / ابو حامد محمد بن ابراهيم ت 599
5
سلجوقنامه ( وذيل سلجوقنامه محمد بن ابراهيم ) ( فارسى )
معاصرين شنيده در كتب خود گردآوردهاند بدبختانه از اين قبيل كتب مانند تاريخ ابو طاهر خاتونى و نوشيروان خالد و ذيل آن كه در مقدمهء مرزباننامه اسم برده شده و تاريخ ابو العلاء احول و استظهار الاخبار قاضى احمد دامغانى و تاريخ قاضى ركن الدين جوينى و سلجوقنامهء ظهيرى نيشابورى كه در عصر جهانگيرى آنخاندان بوجود آمده در اعصار متوسط اسلامى دست بىانصاف طبيعت عموم آنها را بديار نيستى رهسپار كرده امروز از آن كتب باستثناى ترجمهء عربى نفثة المصدور نوشيروان خالد و سلجوقنامهء ظهيرى نيشابورى اثرى باقى نمانده مستشرق معروف فرانسه شفر در يكى از مجلدات منتخبات خود قسمتى از تاريخ آل سلجوق از كتابى موسوم براحة الصدور راوندى درج كرده « 1 » و اين كتاب تا زمان وى مطلقا معروف نبوده نظر بفقدان تاليفى ديگر در اينخصوص متضمن بودن كتاب مزبور اطلاعات نفيس و ذيقيمتى را در تاريخ سلاجقه بسرعت در بين مستشرقين شهرت پيدا كرد و ادوارد برون معروف تمام آن كتابرا با حذف زوائد بانگليسى ترجمه نمود و بالاخره متن فارسى آن در سنهء 1920 به تصحيح مولوى محمد اقبال پنجابى كه از فضلاى پاكستان است با حواشى و مقدمهء مبسوط سودمند از طرف اوقاف گيپ زيور طبع آراسته شد « 2 » راحة الصدور عبارت از سه قسمت است مقدمه ، تاريخ سلاجقه ؛ خاتمه اين كتاب كه مشحون است
--> ( 1 ) - درخصوص تاريخ سلاجقه از طرف مستشرقين و دانشمندان معاصر شرق هيچگونه اثر قابلاعتماد تأليف نشده در باب تاريخ سلاجقهء روم بمجلد اول تاريخ عثمانى مستشرق اطريشى فون هامر رجوع شود و در تاريخ تركيه اوقزا نيز تحقيقات مفيدى ميتوان بدست آورد در قسمت آرشه لوژيك سلاجقه مخصوصا سلاجقه روم در تركيه بعضى آثار مفيد نشر شده ( 2 ) - بعضى از قدما براى استفاده از حرفهء ادب به اين قبيل سرقتها متشبث شدهاند از آن جمله عبد الرزاق سمرقندى قسمتى از اواخر جلد سيم و تمام جلد چهارم زبدة التواريخ حافظ ابرو را سرقت و بدون هيچگونه تغيير عبارت در كتاب مطلع السعدين درج نموده - ميرزا زين العابدين نسخهء جهانآراى غفارى را از اول تا آخر سرقت و موسوم به تكملة الاخبار نموده - سيد على رازى تذكرهء عوفى را سرقت و باسم بزمآرا نموده پسر وى مير حيدر رازى هر سه جلد تاريخ نفيس الفى را سرقت و موسوم به زبدة التواريخ كرده است . خوشمزه است كه بارتولد مستشرق روسى بدون تحقيق مير حيدر را يكى از مورخين عصر صفويه دانسته و شرح مبسوطى از وى در دائرة المعارف اسلامى درج كرده سرقت بزمآرا را مرحوم علامهء محمد قزوينى تحقيق فرمودهاند و بقيه را نگارنده