پطرس دى سركيس گيلانتز ( مترجم : محمد مهريار )
56
سقوط اصفهان ( فارسى )
[ پس آنگاه ] اعتماد الدوله و قورچى باشى و مردان آنها عقب نشستند و رو به گريز نهادند . 13 - قوللر آغاسى سردار « نگهبانان شاهى » ، ( رستم خان ) دليرانه به محمود حمله برد ، و سه بار افغانها را عقب راند . كار سخت بر محمود دشوار افتاد ؛ ولى امان اللّه پس از راندن نيروهاى اعتماد الدوله و قورچى باشى به كمك او آمد . بدين ترتيب امان اللّه و محمود ، سردار نگهبان گارد شاهى را ، كه با مردانش در ميدان جنگ تنها مانده بود ، محاصره كردند . وى دليرانه با محمود به جنگ برآمد ، ولى خيلى زود دريافت كه موقعيت وى و سپاهيانش سخت دشوار گشته است . لشگريان وى نيز راه فرار در پيش گرفتند و او را ، در ميان لشگر افغان با 200 تن افراد « نگهبانان شاهى » ، « 1 » تنها گذاشتند . اينان نيز مىخواستند بگريزند ولى نمىتوانستند . سردار نگهبانان شاهى بر اسبى خوب و راهوار سوار بود ، به اعتماد آن كوشيد كه از معركه جان بدر برد . وى در پيش و افغانانش بدنبال رو بگريز نهاد . به نهرى پهن رسيد و كوشيد تا اسب خويش را از آن بجهاند ، ولى اسب نتوانست از آن نهر پرش كند در آن افتاد . يكى از افغانان كه بدنبال وى بود تپزى بر فرق او كوفت . سردار از اسب به زير افتاد و افغانان ديگر نيزهها در تن او فرو بردند و هلاكش ساختند . « 2 »
--> ( 1 ) - برحسب لامامى كلراك ( LaMamiedeClairac ) جلد اول ص 241 اين مردان كه چهار صد تن مرد دلير بودند همه گرجى بودند . ( ل . ل ) . ( 2 ) - من خود به تازگى اين نهر را بازرسى كردهام . در محل به نام كى برزآباد ( Kay - BorzAbad ) يا كى بوگندى ( Key - Bugandy ) معروف است . اين كى بفاصله بعيدى از قناتهاى جانب شمال باخترى گلونآباد آب مىگيرد و به شكل مارپيچ رو بسوى جنوب شرقى پيش مىرود تا از 600 ياردى خاور قريهء گلون آباد گذشته و به دهكده مخروبه كنونى برزآباد منتهى مىگردد . اين كى نهرى پهن و گود است و ديوارهء آن سفت و ته آن پر لجن است ؛ پهناى آن در