( 2 ) اسقف بزرگ ميناس تيگرانيان « 1 » خليفه يا اسقف بزرگ ، ميناس تيگرانيان ، در پايان سدهء 17 و آغاز سدهء بعد در امور ارمنيان ، مردى سخت معتبر و مهم بشمار مىآمد . در يك سند معتبر و اصيل كه تا كنون محفوظ مانده است ذكر شده است « 2 » كه وى در 29 آوريل - 10 مه 1699 ميلادى ( 1110 هجرى ) از طرف شاهزادگان و ملوك قفقازيه انتخاب گرديد ، تا در تقديم عرضحال و تظلم ارمنيان به پطر كبير ، با ارمنى معروف اسرائيل اوريى « 3 » همراه باشد ، در اين عرضحال طولانى چنين آمده است : « ما به اتفاق آراء ميناس و ارتاپت ( خليفه يا اسقف بزرگ ) ، راهب صومعهء سن ژاكوب و اعتراف گيرندهء خويش را برگزيديم و او را به اتفاق پارن « 4 » اسرائيل ، كه بىهيچ شك و شبهه بر احوال ما واقف است ، روانه ساختيم ؛ هر چه را كه پارن اسرائيل و خليفه ميناس با اعليحضرت امپراطور گفتگو نمايند ، همگى ما را قبول خواهد بود . ميناس در تمام دورهء خدمت اوريى [ مرگ وى در آگوست 1711 ميلادى ( 1122 هجرى ) در حاجى ترخان اتفاق افتاد ] دوست و همكار نزديك وى بود . پس از مرگ اوريى وى دنبال كارهاى او را بگرفت و سخت مىكوشيد تا ارمنيان را از يوغ اسارت و ظلم مسلمانان آزاد سازد . اوريى ميناس را با خود ببرد و پس

--> ( 1 ) - MinasTigranian ( 2 ) - رجوع كنيد به تاريخ ارمنستان تأليف . Leo ، ص 526 . ( 3 ) - IsraelOrii . ( 4 ) - Paron لغت ارمنى است به معنى جليل ، بزرگ و نجيب .