پطرس دى سركيس گيلانتز ( مترجم : محمد مهريار )

94

سقوط اصفهان ( فارسى )

خاچيك « 1 » كلانتر [ جلفا ] ، سرهت « 2 » پسر گريگور خالدارنتز ، « 3 » مانوك سامبورى « 4 » و سرهت پسراكوپجان كولاكاپنتز « 5 » بعلاوه آنان ( افغانان ) مىخواستند اكوپجان پسر هوسپ خالدارنتز را نيز بكشند ، ولى در اينجا مأمور [ افغانى ] عظيم مساعدت كرد و جان او را نجات بخشيد ؛ ولى براى او البته خيلى گران تمام شد ، چه مبلغ هنگفتى پول در اين راه صرف نمود . « 6 » بدين سان ارمنيان را آرام نگذاشتند ، تا همگى 53 هزار تومان

--> ( 1 ) - Khachik ( 2 ) - Sarhat ( 3 ) - G regorKhaldarentz ( 4 ) - Manooksamburi ( 5 ) - Ako pjanKolakapaentz ( 6 ) - قبور اين ارمنيان كه بدست افغانان كشته شدند هنوز در كليساهاى ارمنيان در جلفا ديده مىشود . برخى از اين قبور را سنگهايى است كه بر روى آنها شروح مفصلى حاكى از كيفيات امر نوشته شده است . فريار الكساندر ( FrirAl exanderofMalabar ) در كتاب خويش ( Kort Narigt ) اسامى قربانيان ارمنى را كه در اينجا آمده است محرف و مقلوب ذكر كرده است ، رجوع كنيد به RCAJ ، جلد 23 ، ص 650 . ( ل . ل ) . چنين گويد اين ضعيف مترجم پارسى كه روز 25 / فروردين / 1370 براى تحقيق در اين امر به راهنمائى آقاى لئون ميناسيان محقق و دانشمند فعلى ارمنى مقيم جلفاى اصفهان خود براى بازديد از تربت اين شهيدان به جلفا رفتم و قبور اينان را پيدا كردم و ديدم و سخت متأثر شدم . معلوم شد عدّه كشته شدگان اين واقعه زيادتر بوده و سخن گيلاننتز به حقيقت پيوست . آقاى ميناسيان مسطورات روى قبور را براى من خواندند و بعدا در طى مرقومهء خود به اينجانب متن مسطورات روى قبور را هم براى من فرستادند كه با سپاس فراوان از ايشان در اينجا درج مىكنم . آقاى ميناسيان تذكر مىدهند كه تمام اين مسطورات به نظم و نثر نيز در كتاب « تاريخ ارامنهء جلفا تأليف مورخ ارمنى H atatoonHerdanian صفحهء 229 - 231 آمده است . اين كتاب در سال 1880 م در اصفهان به چاپ رسيده و نسخهء ارمنى آن در كتابخانهء كليساى وانگ موجود است .