ناصر الدين شاه قاجار
60
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
( 47 ) - ميرزا نظام ، ميرزا نظام الدين خان مهندس الممالك متولد 1260 ه . ق در قريهء برزآباد كاشان و از شاگردان اعزامى به اروپا در سال 1275 ه . ق ر . ك . مهدى بامداد ، همان ، ج 4 ، ص 387 . ( 48 ) - ناصر الملك ، منظور محمود خان ناصر الملك همدانى جّد ميرزا ابو القاسم خان ناصر الملك مىباشد . ( 49 ) - اصل : كبير ( 50 ) - اصل : خاند ( 51 ) - اصل : ترجيح ( 52 ) - كال : زمين شكافته و آبكند ، و آبكند به فتح رابع و سكون نون و دال ابجد ، زمينى را گويند كه آب آن را كنده باشد و چاكها و جرها در آن افكنده ( برهان قاطع ) . ( 53 ) - تجير : پردهء كلفت كرباسى كه عموما با چادر حمل مىشود ( لغتنامهء دهخدا ) ( 54 ) - وزير خارجه ، منظور ميرزا سعيد انصارى مؤتمن الملك است . ( 55 ) - جقه : جقهاى ساخته از پر پرندگان كه بر بالاى پيشكلاه پادشاهان ايران است ( لغتنامهء دهخدا ) . ( 56 ) - « نهوار » به لهجهء آذرى به معنى چى هست ؟ ( 57 ) - خاكفرج كه امروزه به فرجآباد معروف است ، دهى است از دهستان قمرود بخش مركزى شهرستان قم ، واقع در سى هزار گزى شمال خاورى قم . ناحيهاى است واقع در جلگه ، از رودخانهء قرهچاى مشروب مىشود و ساكنان آن از طايفهء شاهسون هستند ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، همان ج 1 ) . ( 58 ) - لكنته : چهارپا و دد پر و موى ريخته و ضعيف شده . ( 59 ) - در اصل بجاى نقطه يك عبارت طنزآلود 12 كلمهاى است كه جهت حفظ احترام لباس متولىباشى حذف گرديد . ( 60 ) - قلچاق : مأخوذ از تركى ، بازوبند آهنين ( فرهنگ نفيسى ) ( 61 ) - يك كلمه نامفهوم و يا نامعقول در مورد آقا سيد جواد حذف گرديد . ( 62 ) - اصل : تلغرافخانه . ( 63 ) - اصل : عاريته ( 64 ) - اصل : طايفه ( 65 ) - به مارق رفتن : در اصطلاح ناصر الدين شاه ، به تيررس آمدن شكار ، اعم از اينكه شكارچى به شكار نزديك شود يا شكارچى در سنگر و كومه باشد و شكار نزديك او شود ر . ك . روزنامهء سفر گيلان ناصر الدين شاه ، دكتر منوچهر ستوه ، به نقل از ( مهندس مير شمس الدين مهنا ) . ( 66 ) - موچول خان : غلامحسين خان صديق السلطنه . ( 67 ) - كنارگرد - نام يكآبادى نزديك تهران با عرض جغرافيايى 35 درجه و 22 دقيقه و طول 51 درجه و 16 دقيقه و 945 متر ارتفاع از سطح دريا . دكتر محمد حسين پاپلى يزدى ، همان ، ص 462 . ( 68 ) - اصل : پوشيده .