ناصر الدين شاه قاجار
51
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
ميرزا نصر الله گمرك ، حاجى ميرزا على مقدسى ساعت زنگدار بزرگ خوبى ساخته است ، متصل كار مىكند و زنگ مىزند . حاجى ميرزا على مقدسى دو شب به مراجعت مانده رسيد به قم ، ناخوش بوده است با چهرهء زرد زعفرانى ، باقى دگر خودت مىدانى . حسينقلى خان برادر خاقان مرحوم اسلحه خودش را در وقتى كه اينجا دربست بوده است ، وقف حضرت صاحب الزمان ( ع ) كرده است . متولىباشى اسلحهها را در صحن ايوان حضرت چيده تماشا كرديم . اسبابهاى بسيار خوب بود . كلاهخودى بود زمّرد و لعل تكتك داشت و يك ياقوت كبود بسيار خوب داشت . نيزه بود كلونى طلاى منبتكارى بسيار خوب ، قدارههاى خوب . يك شمشير مرصع زرگرى هندى داشت ، بند شمشير يشمهاى كوچك روى يشمها ياقوت نشانده بودند . زره قلچاق ، 60 تفنگ طپانچه ، [ به ] عكاسباشى حكم شد عكس اسلحهها را انداخت . آقا سيد جواد بسيار ملاى . . . 61 زبردستى است . يك روز رفتم تلگرافخانه 62 كه عاريتا 63 آورده بودند به يكى از بالاخانههاى مدرسه نزديك صحن ، با تهران و غيره حرف زده شد . شاهزاده اعتضاد مىگفت ساعد الملك خيلى ناخوش است بطورى كه مأيوس بودند ، 9 روز است ناخوش شده است . حبيب ديوانه ، محمد على خان ، محقق مىگفتند اينجا آمده است . طوايفى 64 كه در قم هستند : زند ، خلج ، حاجى حسينى ، بيگدلى . حاجى محمد رضا خان زند از اعيان قم است ، با محمد رحيم خان خويش است ، به اقرار خودش . هشتاد و پنج سال دارد ، اما حكيم نظر على مىگفت بيشتر از هشتاد و پنج است . خيلى هم با بنيه و گردن قوى است ، شبها شغال زيادى در شهر صدا مىكند ، مثل مازندران . دختر صاحبقران ميرزا زن متولى قبر خاقان مرحوم است ، ميرزا على محمد ، بدگل هم نيست . ملك منصور ميرزا مىگفت با آنها همسايه هستم . شب ديدم قالمقال غريبى از