ناصر الدين شاه قاجار
26
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
مرخصى حاصل نموده ، با همراهان روانهء آستانهء فردوس نشان شدند . مأموريت ميرزا زمان خان به جهت سرپرستى تبعهء دولت عليه به اقامت قاهرهء مصر در روزنامه قبل نگارشيافته بود ، در اين اوقات محض ظهور مرحمت و عنايت در حق مشار اليه معادل يك قطعه نشان از مرتبهء اول سرهنگى از جانب سنى الجوانب همايون مرحمت گرديد . شاهزاده اردشير ميرزا ركن الدوله كه از آذربايجان آمدند در قم شرفياب حضور باهر النور سركار اعليحضرت قدرقدرت شاهنشاهى خلد الله ملكه و سلطانه شده ، مورد الطاف اشفاق ملوكانه گرديده امر و مقرر فرمودند كه در اين سفر خيريت اثر ملتزم ركاب نصرت انتساب همايون باشند . 38 روز بيست و سيم شهر رمضان المبارك موكب فيروزى كوكب همايون وارد محلات شده ، در آن مكان نزهتنشان نزول اجلال فرمودند . اگرچه در غالب منازل بر جميع ملتزمين ركاب ظفر انتساب به خوبى و خوشى گذشته بود ، اما در منزل محلات كه هفت روز ايام توقف بود ، از نزول بارانهاى بهموقع و هواهاى بسيار خوب و ارزانى و فراوانى نعمت بر وجود مسعود همايون و قاطبهء مردم از نوكر و رعيت زايد الوصف خوش گذشت و همهء خلايق دعاگوى ذات بىهمال اقدس شهريارى بودند و سركار اقدس همايون بعضى روزها كه به شكار تشريف مىبردند شكار بسيار خوب مىشد از جمله . . . . . . . 39 در اين سفر بجز وقايعى كه شرح آن گذشت ، دو واقعهء مهم ديگر روى داد ، يكى بيمارى منجر به مرگ جيران تجريشى « فروغ السلطنه سوگلى شاه » و ديگر دستور قتل حاجى مبارك به دستور ناصر الدين شاه كه مورد اخير در گزارش مذكور در فوق نيز به آن اشاره شد . ذيلا شرح اين دو واقعه را به ترتيب از طرف ميرزا على خان امين الدوله و عبد الله مستوفى ارائه مىنمايد .