1 - دربارهء اولين سفر ( 1266 ه . ق ) بىترديد ناصر الدين شاه از اولين سفر پادشاهى خود به قم كه در نوزده سالگى روى داد ، نوشته‌اى از خود برجاى نگذاشته است ، زيرا زمانى كه در سال 1305 براى ششمين بار به قم عزيمت مىنمايد ، هنگام عبور از ماهورهاى جنگل علىآباد و ديدار از ميل‌بلند و قلعهء سنگى كه بناى آن را منسوب به بهرام گور نموده است ، چنين مىنويسد : « در اوايل دولت ميرزا تقى خان كه آمديم به قم ، يك شب در همين‌جا اردو زده منزل كرديم . خاطرم بود ، صورت اين ميل را هم آن‌وقت توى كتاب روزنامه كشيده بودم ، كه بعد آن كتاب را پاره كردم » . 1 در ساير منابع تاريخى هم نگارنده موفق به دريافت گزارش يا مكاتبه‌اى راجع به اين سفر نگرديد ، الا اين‌كه در كتب منتظم ناصرى و مراة البلدان ذيل وقايع سال 1266 ه . ق به عبارت زير بسنده گرديده است : « موكب فيروزى كوكب اقدس اعلى عزيمت قم و بعضى از نواحى عراق فرمودند » 2 على هذا اعتماد السلطنه كه در سفر مذكور در فوق كودكى بيش نبوده و به همراه پدر خود از ملتزمين ركاب بوده است ، در خاطرات روز 22 رجب سال 1305 خود كه شاه را در ششمين سفر به قم همراهى مىكرده ، هنگام اطراق در علىآباد چنين مىنويسد : « . . . من اين علىآباد را در سنهء 1266 ديدم كه در موكب همايون در صدارت ميرزا تقى خان به قم مىرفت ، به واسطهء نبودن آب در حوض سلطان ، در اين علىآباد منزل فرمودند ، من هفت ساله