دكتر محمود افشار ) ، به كوشش ايرج افشار ، با همكارى كريم اصفهانيان ( تهران : بنياد موقوفات دكتر افشار ، 1381 ) جلد چهاردهم . ( 15 ) - روزنامهء سفر مازندران ، نوشتهء ناصر الدين شاه قاجار ، زير نظر ايرج افشار ( تهران : انتشارات فرهنگ ايران زمين ، 1356 ) . ( 16 ) - سفرنامهء عراق عجم ، نوشتهء ناصر الدين شاه قاجار ( تهران : تيراژه ، 1362 ) . ( 17 ) - يادداشتهاى روزانهء ناصر الدين شاه ( 1300 - 1303 قمرى ) به كوشش پرويز بديعى ( تهران : سازمان اسناد ملى ايران ، پژوهشكدهء اسناد ، 1378 ) . ( 18 ) - ر . ك . محمد حسن خان اعتماد السلطنه ، مراة البلدان ، همان ، ج 2 ، ص 1002 و محمد حسن خان اعتماد السلطنه تاريخ منتظم ناصرى ، به كوشش دكتر محمد اسماعيل رضوانى ( تهران : دنياى كتاب ، 1367 ) ج 3 ، ص 177 . ( 19 ) - ر . ك . روزنامهء وقايع اتفاقيه ، نمرهء سيزدهم ، ( تهران : كتابخانهء ملى جمهورى اسلامى ايران ، 1373 ) ص 63 . ( 20 ) - مكّى ، حسين ، زندگانى ميرزا تقى خان اميركبير ( تهران : تيراژه 1373 ) چاپ دوازدهم ، ص 447 . ( 21 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه ، تاريخ منتظم ناصرى ، همان ، ج 3 ، ص 1814 . ( 22 ) - ر . ك . روزنامهء وقايع اتفاقيه ، همان ، سنهء 1275 ، نمرهء 428 و 429 ، ص ص 2875 و 2879 . ( 23 ) - ر . ك . عبد الله مستوفى ، شرح زندگانى من ( تهران : انتشارات زوار ، 1371 ) ج 1 ، ص ص 387 - 389 . ( 24 ) - جيران تجريشى ملقب به فروغ السلطنه يكى از همسرانى بود كه بسيار مورد علاقهء ناصر الدين شاه بود ، وى در سال 1275 در سفر چمن سلطانيه ناصر الدين شاه بيمار شد ، به‌همين دليل سفر را ناتمام گذاشته به تهران بازگشت و فوت نمود . ر . ك . خاطرات سياسى ميرزا على خان امين الدوله ، به كوشش حافظ فرمانفرمائيان ، زير نظر ايرج افشار ( تهران : اميركبير ، 1370 ) ص 13 . ( 25 ) - ر . ك . فاطمه قاضيها ، خاطرات ناصر الدين شاه قاجار در سفر به قم ، گنجينه اسناد ( فصلنامهء تحقيقات تاريخى ) ، بهار و تابستان 1379 ، شماره‌هاى 37 و 38 ، ص ص 23 - 34 . ( 26 ) - ر . ك . شهريار جاده‌ها ، همان ، ص ص 223 - 236 . ( 27 ) - سازمان اسناد ملى ايران ، اسناد بيوتات ، همان خاطرات روز 19 رجب ناصر الدين شاه .