يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو

170

سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )

چهارشنبه اول ماه ذيحجه منزل جناب قوام السلطنه رفتيم . جناب قوام السلطنه اصرار زيادى داشتند جهت تغيير لباس . چون اهالى اين شهر كمتر لباس معمولى ايران را ديده‌اند ، وقتى كه به گردش بيرون مىشديم مرد و زن تماشاى لباس ما را مىنمودند و انگشت‌نما واقع شده بوديم . بنا به مصلحت ايشان لباس ايرانى را تغيير به لباس فرنگى داديم . « 1 » توضيحات مربوط به سفرنامهء فرنگستان - حاجى خان نامش حسينقلى بيك ميرآخور بود . در سال 1319 قمرى همراه يار محمد خان سردار مفخم عازم حج شد ، ولى از استانبول از يار محمد خان جدا شد و با استاد محمد حسين استادباشى و عبد الحسين آبدار همراه شد و پس از مراجعت به حاجى خان شهرت گرفت و در دستگاه حكومتى ترقى كرد . در اواخر عمر يار محمد خان همراه خاور بىبى خواهر يار محمد خان ، دختر سردار مفخم را براى همسرى على اكبر خان سيف السلطنه به تهران برد و از آنجا دختر آجودانباشى را كه به عقد عزيز الله خان سردار معزز در آمده بود به بجنورد آورد . درين سفر رياست قافله را عهده‌دار بود . بعدها در حكومت عزيز الله خان سردار معزز ترقى بيشترى كرد و به نيابت حكومت و فرماندهى قواى بجنورد منصوب شد و بالاخره در سال 1299 شمسى ، يعنى در زمان ايالت قوام السلطنه در خراسان كه فرماندهى قشون نظامى بجنورد را در جنگ با خداوردى ياغى معروف خراسان بر عهده داشت به مرض قولنج درگذشت و در امامزادهء بجنورد مدفون شد . اولاد او نام خانوادگى لزگى دارند و عموما ساكن بجنوردند . - اسمعيل خان دكتر كه طبيب مخصوص يار محمد خان بود ( پدر دكتر حسين سامى راد ) اهل دهكدهء قراجه از روستاهاى دهستان كسباير بجنورد بود . دكتر حسين فرزند اسمعيل خان از اولين محصلين اعزامى به اروپا بود كه چون در سال 1308 شمسى بازگشت و به رياست صحيه خراسان ، منصوب شد و چون دانشگاه فردوسى مشهد تأسيس شد به

--> ( 1 ) اين سفرنامه به همين‌جا پايان گرفته است .