يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
3
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
بجنوردست از متنفذترين سرداران خراسان در شمار بود . در اوايل اردوكشى آقا محمد خان به خراسان ميان او و ابراهيم خان كه رئيس ايل شادلو بود برخوردى پيش آمد . آقا محمد خان او و فرزندش را به بهانهء غفلت در رسانيدن آذوقه و علوفه براى اردوى شاهى ، به تهران فرستاد . ولى بعدها همان فرزند تبعيدى كه نجفعلى خان نام داشت و در تهران با عباس ميرزا نايب السلطنه انس و الفتى يافته بود به حكومت بجنورد و رياست طايفه برگمارده شد و موجب مصالحه ميان عباس ميرزا و طوايف كرد زعفرانلو شد . همچنين او در جنگ هرات حضور داشت و فرزندش جعفر قلى خان مأمور فتح ميمنه و فارياب شد و تا حدود بلخ و باميان را به تصرف قواى ايران درآورد . جعفر قلى خان كه به قول جيمز فريزر شجاعترين سرباز خراسان بود در قيام حسن خان سالار عليه محمد شاه و حكومت مركزى جنگيد ، زيرا عيالش دختر حسن خان سالار بود و توانست در خراسان تصرفات زيادى بكند . جعفر قلى خان پس از مرگ محمد شاه و روى كارآمدن امير كبير از سالار جدا شد و به تهران آمد و مورد لطف و مرحمت ناصرالدين شاه قرار گرفت و مجددا به حكومت بجنورد و گنبد و گرگان منصوب شد تا اينكه در سال 1275 قمرى درگذشت . بايستى توجه داشت كه خواهر زن جعفر قلى خان ( يعنى دختر سالار ) يكى از همسران ناصرالدين شاه بود . در زمان سلطنت طولانى ناصرالدين شاه ، علاوه بر جعفر قلى خان دو نفر ديگر از افراد خاندان شادلو به نامهاى حيدر قلى خان ايلخانى و يار محمد خان سردار مفخم بر بجنورد و گرگان و گنبد و اسفراين حكومت كردهاند و آخرين حاكم محلى بجنورد عزيز الله خان سردار معزز فرزند يار محمد خان بود كه بار روى كارآمدن رضا شاه و اعمال سياست تمركز و قلع وقمع طوايف محلى ، در تير ماه سال 1304 شمسى در مشهد اعدام شد و حكومت سيصد و سى سالهء خانوادهء شادلو در شمال غربى خراسان و گرگان پايان گرفت . يار محمد خان شادلو نويسندهء سفرنامهها كه پس از حيدر قلى خان سهام الدوله ايلخانى عموى خود به حكومت بجنورد منصوب شد ، فرزند يزدانقلى خان است و يزدانقلى هموست كه همراه برادران خود جعفر قلى خان و حيدر قلى خان با محمد شاه قاجار جنگيد و در زمان صدارت ميرزا تقى خان امير كبير مورد عفو ناصر الدين شاه قرار گرفت . او چندى در تهران