يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
1
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
[ متن كتاب ] گزارش دربارهء سفرنامهها حدود بيست سال قبل يك جلد كتاب خطى حاوى دو سفرنامه از يار محمد خان سهام الدوله بوسيلهء آقاى خانلر قراچورلو ، نوهء سهام الدوله ، به دستم رسيد . اين نسخه كه با خطى زيبا نوشته شده شرح دو سفر سهام الدوله به دربار ناصر الدين شاه قاجار در سالهاى 1307 و 1312 هجرى قمرى است . پس از آن سفرنامهء ديگر سهام الدوله كه در اختيار خانم نورى شادلو از نوادگان يار محمد خان بود به دستم افتاد كه مربوط به سفر اروپاى سهام الدوله است . اخيرا هم سفرنامهء خواهر سردار مفخم را خانم حورى شادلو همسر مرحوم يار محمد خان شادلو ( ايلخانى ) نوهء سردار مفخم به من داد . من هر چهار را در اختيار دوست ارجمندم جناب آقاى قدرت الله روشنى زعفرانلو گذاردم تا به چاپ رسانيده شود . يار محمد خان شادلو براى شناختن يار محمد خان ايلخانى شادلو كه داراى القاب سهام الدوله و بعد سردار مفخم بود ضرورت دارد ابتدا مختصرى از تاريخ ايل شادلو كه نامبرده رئيس و ايلخانى آن بود به طور مقدمه آورده شود . ايل شادلو يا شادى در اوايل قرن يازدهم هجرى قمرى به وسيلهء شاه عباس صفوى به همراه دو ايل همنژاد و همزبان ديگر كرد « * » به نامهاى زاخورى ( زعفرانلو ) و كاوى ( كيوانلو )
--> * طبق نوشته مورخ معروف شرف خان بدليسى تعداد طوايف كرد در اوايل قرن يازدهم هجرى قمرى به روايتى بيست و چهار و به روايتى سى و دو طايفه بود كه به ايلات « يگرمى دورت » و « اتوزايكى » كه به تركى معنى بيست و چهار و سى و دو مىدهد معروف بودند . از آن جمله بودند طوايف مهم ايل شادلو كه داراى جمعيت و قدرت زيادى بودند مانند قراچورلو - ديرانلو - بوغانلو - ايزانلو - كيكانلو - قانكانلو كه به ترتيب در بخش سملقان و كسباير و حومه و مانه بجنورد و شهرستان اسفراين سكونت دارند . بايستى توجه داشت كه در ظرف پنجاه سال اخير تركيب جمعيت و محل سكونت طوايف تغيير زياد كرده و به علت شهرنشينى و مهاجرتها و مسافرتها تركيب اصلى طايفهها تقريبا از بين رفته