آقا سيد مصطفى تهرانى ( ميرخانى )
پيشگفتار 15
سفرنامه گوهر مقصود ( فارسى )
پدر ما از مشروطهخواهان بود . خيلى در اين راه زحمت كشيد ؛ مردم هم او را مىشناختند ، مورد اعتماد بود و براى دورهء اوّل مجلس به او رأى دادند و انتخاب هم شد . در دورهء اوّل ، حقوقى به وكلاى مجلس پرداخت نكردند در حالى كه قرار شده بود حقوق آنها ماهى شصت تومان باشد « 1 » . امّا دولت آنقدر فقير بود كه پولى نپرداخت . پدر ما ، در زمان رضا شاه ، عدهاى ديگر از طلبكاران را جمع كرد و نامهاى به شاه نوشتند و پول خود را مطالبه كردند . رضا شاه گفت : مجلس بايد تصويب كند . رفتند مرحوم مدرّس را ديدند - اين مطلب در روزنامههاى آن زمان نوشته شده است - مرحوم مدرّس هم به نفع ايشان سخن گفت ولى وكلا مخالفت كردند كه اين مربوط به زمان گذشته است و ما اكنون بودجهء پرداخت آن را نداريم . و به اين ترتيب وكلاى دورهء اوّل پول نگرفتند . » « 2 »
--> - غلامعلى خان قاجار است . » نكات ياد شده راهگشا بود ولى چون از خود روزنامهها هيچ اثرى نبود ، با راهنمايى مسئولان به قسمت ميكروفيلم كتابخانهء مركزى اسناد و مدارك دانشگاه تهران مراجعه نمودم و در فهرست ميكرو فيلمهاى جرائد دوران مشروطيت نام روزنامهء انجمن اصناف و بامداد را ديدم . وقتى ميكرو فيلمهاى موردنظر را بررسى نمودم اثرى از اين روزنامه نبود . و سرپرست آن قسمت به من دلدارى دادند كه ممكن است اگر وقت بگذاريد و ميكرو فيلمهاى ديگر را نيز ببينيد چيزى را كه مىخواهيد پيدا كنيد . شايد در فهرستها نقصى وجود داشته باشد . و من بار ديگر مراجعه كردم ، اما نيافتم ! چندى بعد در جلد اول تاريخ بيدارى ايرانيان ، ص 412 ، عبارت زير توجهم را جلب كرد : « روزنامهء بامداد ، صاحب امتياز آن حاج ميرزا يحيى دولتآبادى و مديرش آقا . . . » و پس از آقا اسمى نوشته نشده بود ، و بعد به تصادف ذيل كلمهء مركب جريدهنگارى ، در لغتنامهء دهخدا خواندم : - انجمن اصناف ؛ ( هفتگى ) به مديريت سيد مصطفى طهرانى در 1325 ق . در طهران . ( 1 ) . حقوق آن دورهء نمايندگان ماهى يك صد تومان بود كه نمايندگان بابت 22 ماه دورهء نمايندگى فقط حقوق سه ماه و نيم را كه سيصد و پنجاه تومان باشد دريافت نموده بودند . ( از مشروطه تا جمهورى ، ج 1 ، ص 114 ) . ( 2 ) . احتمالا اين مورد بايد مربوط به دورهء پنجم مجلس باشد . زيرا در 14 فروردين 1303 سيد حسن مدرس [ كه از دورهء دوم تا ششم منتخب مردم بود ] و سهام السلطان به نيابت رئيس انتخاب شدند . در 21 فروردين 1303 مجلس شوراى ملى انتخاب سردار سپه را به نخستوزيرى طى تلگرافى به احمد شاه ( در اروپا ) اطلاع داد . -