احمد مجد الاسلام كرمانى
478
سفرنامه كلات ( فارسى )
در بين آنها دو طايفه كوچك هم هست كه آنها را تراكمه ( آليلى - قره داشلو ) ميخوانند كه تقريبا بمنزله غلام و نوكر و مستخدم تراكمه « حسن خانى » بودهاند عده نفوس تراكمه حسن خانى تحقيقا معلوم نيست ولى برحسب تخمين بايد ميان شصت الى هفتاد هزار خانوار باشند طايفه ديگرى هم از تراكمه در طرف جنوبى مرو و سرخس منزل دارند و معروف هستند بطايفه ( ساسور سايان روق ) كه از تراكمه نجيب مغول بودهاند و بواسطه دشمنى ميان آنها و تراكمه « حسن خانى » كه از قديم بوده نزديك باضمحلال بودند ولى بعد از تسلط روس و موقوف شدن محاربات داخلى آسوده زيستهاند . خلاصه تراكمه سكنه مرو و آخال از طوائف مغول ميباشند كه در اوائل سلطنت سلاطين صفويه در عهد سلطان محمد پدر شاه عباس معروف كه خاك خراسان و هرات گرفتار تاخت و تاز طايفه اوزبك شد تراكمه « حسن خانى » بمرو و آخال آمده سكنه قديم آنجا را كه ترك و كرد بودهاند به داخل خراسان راندهاند و خودشان آنجاها ساكن شدهاند طايفه بزرگ ديگر كه فعلا طايفه ( يموت ) گفته مىشود و در سابق آنها را تراكمه حاسين خانى ميخواندهاند كه در اصل « حسين خانى » است و از كثرت استعمال و حرف خا خطى در زبان تركى را حاء تلفظ نموده سين خانى گفتهاند و ارباب املاء فارسى خواستهاند مربوط نويسى كنند سين را ساين و بعد با حاء عربى « حاسين خانى » گفتهاند و اين طايفه از نژاد اشكانيان و طوائف قديمه ايران محسوب ميشوند و اين طايفه هم به دو شعبه منشعب ميشوند كه هر شعبه را به اسمى ميخوانند ( چونى - و شرف ) و شعبه چونى مشتمل است بر شعبات ذيل : 1 - جعفر باى كه بر دو قسمت است ( يارعلى » و « يوزعلى ) 2 - ييلغى 3 - دوجى 4 - كوچك شعبات طايفه معروفه بشرف : 1 - اتهباى 2 - آق 3 - و از 4 - غزاوى